LEES OOK MIJN ARTIKEL HIERONDER GEPUBLICEERD OP 5 JAN 2021: Van krijgsheerschap naar staatsmanschap
Santokhi was een staatsman, en het wordt tijd dat men dat eerlijk erkent
Chan Santokhi
De vraag of de inmiddels overleden oud-president Chandrikapersad Santokhi een staatsman genoemd mag worden, is geen kwestie van vleierij, maar van politieke weging.
Wie de reacties op zijn overlijden leest, ziet dat opvallend veel buitenlandse leiders en invloedrijke organisaties hem niet alleen als bestuurder, maar als een man van gewicht, verbinding en richting beschreven.
Narendra Modi noemde hem een “visionair staatsman” en een uitzonderlijk bestuurder; Irfaan Ali sprak over een vriend en regionale partner van formaat; ook uit Nederland klonk dat Santokhi veel heeft betekend voor Suriname en voor de relatie met Den Haag.
Staatsmanschap onder druk en crisis
Dat betekent niet dat Santokhi boven kritiek verheven was. Een staatsman hoeft geen onomstreden leider te zijn. Integendeel: juist in moeilijke, verdeelde en economisch zware tijden wordt zichtbaar of iemand méér is dan een gewone machtsdrager.
De Vereniging van Economisten in Suriname herinnerde eraan dat Santokhi Suriname leidde in een periode van diepe economische crisis, met zware schulden, inflatie en ontregeling.
Zo’n context vraagt niet alleen bestuur, maar ook uithoudingsvermogen, internationale geloofwaardigheid en de bereidheid om impopulaire verantwoordelijkheid te dragen.
Verder kijken dan partijpolitiek
Het woord staatsman past vooral wanneer een leider verder kijkt dan de dagelijkse partijstrijd. In de reacties op Santokhi’s overlijden keert precies dat beeld terug. Modi prees hem om zijn inzet voor de vooruitgang van Suriname en voor sterkere banden met India.
In de regionale sfeer werd hij door Irfaan Ali neergezet als iemand die met overtuiging werkte aan samenwerking en eenheid.
Zulke kwalificaties gaan niet alleen over stijl of vriendschap; zij wijzen op een leider die in de ogen van anderen het algemeen belang wist te verbinden met diplomatieke bruggenbouw.
Bruggenbouwer binnen de samenleving
Ook binnen Suriname zelf is dat beeld terug te vinden. De Vereniging Surinaams Bedrijfsleven typeerde Santokhi als een bruggenbouwer tussen overheid en bedrijfsleven, iemand die dialoog zocht in plaats van verwijdering te vergroten.
Dat is wezenlijk. Een politicus kan regeren vanuit macht; een staatsman probeert ook vertrouwen te organiseren tussen instellingen, sectoren en landen. Juist in een samenleving waar wantrouwen snel groeit, is dat geen detail maar een kernkwaliteit.
Kritische kanttekening in een democratie
Natuurlijk zal niet iedereen het etiket zonder aarzeling aanvaarden. Daar is ook reden toe: een democratie leeft van debat, niet van heiligenverering.
Maar wie het begrip staatsman serieus neemt, moet kijken naar de grotere maatstaf: internationale erkenning, regionale betekenis, bestuurlijke zwaarte en het vermogen om namens het land geloofwaardig op te treden.
Op basis van deze maatstaven is de conclusie verdedigbaar, ja zelfs overtuigend: Chandrikapersad Santokhi was niet slechts president van Suriname, maar een staatsman in de volle politieke betekenis van het woord.
Eén van Santokhi’s favoriete en inspirerende liedjes: ‘Suraj reh jalte rehna’ – blijf schijnen en geef nooit op
[INGEZONDEN] – Oud-president en VHP-voorzitter Chandrikapersad Santokhi is onverwacht van ons heengegaan, maar laat een blijvende inspiratie achter van leiderschap en doorzettingsvermogen. Hij kreeg bij de verkiezingen van 2025 volgens het nieuw landelijk kiesstelsel het grootste aantal stemmen in Suriname. Zijn missie om nooit op te geven en groot te blijven dromen, laat een krachtige boodschap na voor zowel de huidige generatie als de generaties die na hem komen.
Een lied dat deze boodschap sterk weerspiegelt, is “Suraj Reh – Guiding Light for Suriname”. Dit lied werd speciaal voor Santokhi gezongen toen hij in 2014 in Nederland was als voorzitter van de Vooruitstrevende Hervormings Partij (VHP). De vertolking kwam van de Surinaams-Nederlandse artieste Angel Aruna. Dit lied is ook te horen in zijn tributevideo. Het lied werd aan hem opgedragen met de wens dat Santokhi als een licht voor Suriname zou blijven schijnen en het land ooit zou leiden. Die wens werd werkelijkheid toen hij in 2020 president van Suriname werd. De blijdschap en emotie waren duidelijk zichtbaar op het gezicht van Santokhi toen hij het lied hoorde. Het nummer werd een van zijn favoriete liederen, juist vanwege de inspirerende boodschap. Betekenis van het lied “Suraj Reh”
De tekst van het lied is eenvoudig, maar krachtig. Vrij vertaald uit het Hindi roept het op tot dienstbaarheid, doorzettingsvermogen en opoffering voor het welzijn van de wereld.
De boodschap luidt onder meer dat iemand geboren kan zijn om anderen te dienen, het verdriet van anderen te dragen en ondanks tegenslagen te blijven doorgaan. Zelfs wanneer het leven zwaar is en offers vraagt, moet men blijven volhouden. In het lied wordt de zon gebruikt als symbool. Net zoals de zon blijft branden om licht en leven te geven aan de wereld en aan miljoenen mensen, wordt de mens opgeroepen om standvastig te blijven en zich in te zetten voor anderen. Het centrale thema is dat ware leiders blijven “branden” voor het welzijn van hun volk.
Dit symboliseert precies de boodschap die Santokhi gedurende zijn politieke loopbaan wilde uitdragen: blijven geloven in vooruitgang, blijven werken voor het land en het volk, en nooit opgeven. De kritiek kan gezien worden als zijn manier van “branden” om anderen licht en een beter leven te geven.
Met zijn onverwachte heengaan laat Santokhi niet alleen een politieke nalatenschap achter, maar ook een inspirerende gedachte voor iedereen: blijf het licht dat anderen vooruit helpt, blijf schijnen, Suraj reh jalte rehna.
Van krijgsheerschap naar staatsmanschap
Suriname maakte op 25 mei 2020 de keus voor modern leiderschap. De politieke ontstaansgeschiedenis van de NDP herbergde in zich onderdrukking en onderwerping van ons volk aan een groep mensen die de macht grepen. Deze politieke machtsgroep breidde haar economische macht uit met een soort Afrikaans model van heerschappij over eigendommen van de staat. Het krijgsheerschap teerde op een basis van voornamelijk ongeschoolden, terwijl in de top de rijke handelaren en ondernemers werden gepositioneerd en voor het karretje van de NDP-krijgsheren werden gespannen.
Definitie krijgsheer: Een krijgsheer is een militaire en politieke leider, die controle heeft over een beperkt gebied, meestal onafhankelijk van de centrale regering. Een krijgsheer is in essentie niet veel anders dan een roverhoofdman, bendeleider, of piraat die zijn ‘beroep’ op grote schaal uitoefent en daarbij een bepaald territorium onder exclusieve controle heeft. Maar wat is een staatsman? Politicoloog Stefaan Walgrave van de Universiteit van Antwerpen zegt er het volgende over: “Hoe definiëren we een staatsman? Ik zou zeggen: iemand die onpopulaire beslissingen neemt en compromissen durft te sluiten in ‘s landsbelang. Iemand die daarbij ook tegen zijn eigen partij durft in te gaan,” aldus Walgrave.
Carl Devos van de Universiteit van Gent zegt: “Het vooral los kunnen komen van eigen partijbelangen. Het gaat om een hoger doel dienen, ook al ligt dat bij de kiezer soms moeilijk. Een staatsman hanteert een strenge deontologie en handelt bedachtzaam,” aldus Carl Devos. (Bron: de Standaard, 26-10-2018)
De krijgsheren, bejaarde top NDP’ers met een militaire achtergrond hebben zowel in het binnenland als in de kustvlakte de staat Suriname volledig geplunderd. Hun idee van een land ontwikkelen baseerden zij op de enorme haat jegens het ex-moederland en het kapitalisme. Hun ideologie hield in dat rijkdommen aan Surinamers toebehoorden en niet aan de witte man. Dit primitief denken doet denken aan Zimbabwe en Zuid-Afrika die blanke boeren onteigenden en de neergang van de agrarische sector was gauw merkbaar. In Suriname deed Desi Bouterse niet anders dan dit model toepassen en hij ging in de leer bij de president van Equatoriaal Guinee, een rijk olieproducerend land met een straatarme bevolking en een zeer welgestelde top van het land.
Zeer kwalijk is dat de NDP-krijgsheren de Marrons misleiden via granmans, kapiteins en partijtoppers uit deze etnische groep die de arme achterban in het binnenland moesten neutraliseren met beloften van grondenrechten. De Inheemsen ondervonden hetzelfde bedrog met een ex-president die zich pikin ingi boi noemde. Het binnenland werd door de krijgsheren aldus als strategische verdedigingslinie beschouwd voor het beschermen van hun gestolen rijkdommen. De lagere partijgoden namen genoegen met de kruimels. Het leger werd zelfs ingezet ter bescherming van de privébelangen van de krijgsheren en hun entourage. En intussen steeg de koers en verarmde het volk nog verder.
De Surinaamse middenklasse werd weggevaagd, want in dit model van krijgsheerschap was West-Europa met haar kapitalisme de grote vijand. Export-Import Bank of China, Dalian en CHEC profiteerden mee met de doctrine van het krijgsheerschap en de staat Suriname werd voor tientallen miljoenen dollars opgelicht. Steeds meer raakte de NDP geïsoleerd van zichzelf omdat zij ook de centrale regering vormde.
Staatsstructuren en organen werden volledig uitgehold ten gunste van het krijgsheerschap. Van ontwikkeling was geen sprake. Integendeel, de gevolgen van het wanbeleid zijn momenteel moordend. De huidige president kreeg op 25 mei 2020 het vertrouwen van het volk, maar ook van het buitenland. Dit is het grootste gevaar voor de krijgsheren, die beseffen dat met deze president modern bestuur en leiderschap haar intrede heeft gedaan. De harde strijd van ons volk heeft als kern hoe Bouterse verder onschadelijk te maken die op de armoede zijn imperium bouwde en hoe Chan Santokhi verder te versterken die de moderne samenleving bouwt door (dienstbaar)leiderschap en staatsmanschap.
De staat in een staat-gedachte van de NDP-top door het binnenland als haar privéeigendom te beschouwen en zelfs oproepen hun belangen met de wapens te verdedigen, is een halt toegeroepen door de huidige president. Dat het de huidige regering menens is bewijzen de strafrechtelijke onderzoeken en processen tegen prominente NDP’ers. En terwijl de regeringskaravaan verder trekt richting de internationale wereld is het schip van de NDP aan het zinken.
Drie belangrijke zaken voor het instorten van het Bouterse-imperium zijn de goede strategie van de huidige regering om continu te verwijzen naar de oorzaken van de huidige ellende en voorts onze kritische burgers, ook binnen de NDP. Rest ons land nog de bijdrage van de onderzoeksjournalisten die de weelde en rijkdom van de krijgsheren gaan blootleggen. Het bedrog van de NDP vraagt hierom, want ons volk is veel te lang van alles voorgelogen.
De NDP heeft de eigen Surinamers zwaar aangevallen, onderling verdeeld, vals beschuldigd en verarmd. Het doek is gevallen voor deze valse NDP-ideologie. Er is geen weg meer terug, met het aantreden van de huidige president. De NDP-oude valse stijl is ontmaskerd, tijd voor de partijgenoten om zichzelf nu in de spiegel te kijken en hun verantwoordelijkheid te nemen in plaats van de ontwikkeling te frustreren die zijzelf nooit heeft kunnen brengen voor Suriname.