HEROISCHE SURINAMERS MAAR DE VERRADERSLIJN HEEFT DE MACHT. DAAROM VROEG VENETIAAN OM SANTHOKI TE ONDERSTEUNEN OM HET TIJ VAN VERRAAD MET WORTEL EN TAK UIT TE ROEIEN!!
owner website
11 NOV 2025: LIVE UITVAART PRESIDENT RONALD VENETIAAN
Suriname neemt met waardigheid afscheid van oud-president Venetiaan, 12 november uitgeroepen tot dag van nationale rouw
Suriname heeft dinsdag 11 november 2025 op waardige wijze afscheid genomen van oud-president Runaldo Ronald Venetiaan. Het voormalige staatshoofd overleed op woensdag 5 november 2025 op 89-jarige leeftijd. Na een uitvaartdienst in de St. Petrus en Paulus Kathedrale Basiliek is zijn lichaam dinsdag gecremeerd.
Voorafgaand aan de dienst kregen burgers en genodigden de gelegenheid persoonlijk afscheid te nemen. Velen maakten daarvan gebruik, onder wie president Jennifer Simons, vicepresident Gregory Rusland, leden van de ministerraad, parlementariërs, diplomaten uit binnen- en buitenland en andere prominenten uit de samenleving. De plechtigheid werd bijgewoond door vertegenwoordigers uit alle lagen van de bevolking, die met woorden van troost, steun en solidariteit hun medeleven betuigden aan de familie en overige nabestaanden. In verband met het overlijden van de oud-president heeft de regering, op voorstel van de minister van Binnenlandse Zaken, besloten om woensdag 12 november 2025 uit te roepen tot dag van nationale rouw. Dat staat in een officiële bekendmaking van het ministerie van Binnenlandse Zaken, ondertekend door minister Marinus Bee.
Op deze dag worden alle vlaggen op openbare gebouwen, alsook op schepen die ter rede of aan de steiger liggen, van zes uur ’s morgens tot zonsondergang halfstok gehesen als teken van rouw. De regering verzoekt de burgerij en het bedrijfsleven om dit voorbeeld te volgen.
Mediabedrijven, zowel radio- als televisiestations, zijn daarnaast opgeroepen hun programmering aan te passen aan het karakter van deze nationale rouwdag.
Met de plechtige uitvaart en de afkondiging van een dag van nationale rouw neemt Suriname op respectvolle wijze afscheid van een politieke leider die het land driemaal als president heeft gediend.
UITVAART VENETIAAN
“Hij was een man van principes en plichtsbesef”
PARAMARIBO – In een sfeer van diepe eerbied en dankbaarheid heeft Suriname dinsdag afscheid genomen van oud-president Ronaldo Ronald Venetiaan (1936–2025).
Times of Suriname (MN)
Tijdens de uitvaartplechtigheid klonken woorden die het leven van de voormalige staatsman samenvatten: eenvoud, discipline, onvoorwaardelijke liefde voor zijn land en een rotsvast geloof in recht en ontwikkeling.
Namens vrienden en oud-collega’s sprak Roy Shyamnarain een indringende rede, waarin hij Venetiaan eerde als de man die “Suriname weer waardigheid gaf”. Hij herinnerde eraan dat Venetiaan in 1991 het presidentschap aanvaardde in een periode waarin het land scheurde van binnenlandse oorlog, angst, armoede en wantrouwen. “Wat drijft een man met een passie voor wiskunde, poëzie en gitaarspel om juist in die omstandigheden het presidentschap op zich te nemen?”. vroeg Shyamnarain retorisch. “Het was plichtsbesef. Liefde voor zijn volk. En het geloof dat Suriname beter kon”
Toen Venetiaan in september 1991 zijn eed als president aflegde, was de staat fragiel. Volgens Shyamnarain nam hij niet alleen een ambt op zich, maar “een haast onmogelijke opdracht”: Suriname weer leefbaar maken. “Hij deed dat niet uit eerzucht, maar uit verantwoordelijkheid. Hij geloofde dat leiderschap niet over macht gaat, maar over dienstbaarheid”.
Onder zijn beleid kreeg het land langzaam weer stabiliteit: het herstel van de rechtsstaat, de wederopbouw van het economisch bestel en de versterking van onderwijs en ouderenzorg. “Hij liet een land na dat in vrijwel alle opzichten beter was dan het land dat hij aantrof”, aldus Shyamnarain. “Een land met een sterke munt, een redelijke AOV en kansen voor jongeren”. Toch, benadrukte hij, was Venetiaan nooit een man van grote woorden. “Hij deed geen water bij de wijn van zijn principes – niet toen het moeilijk werd, niet toen de druk toenam, en ook niet toen verleiding of gemak lonkten”.
De toespraken van zijn kinderen en kleinkinderen boden een intieme blik op de man achter het ambt. Zijn kleinzoon vertelde met een glimlach hoe “opa altijd democratisch en onpartijdig was – zelfs toen ik als peuter zei dat ik naar Bosje wilde gaan kijken”. Venetiaan zou rustig hebben gereageerd en samen met hem zijn gaan kijken, “want zo was hij: nieuwsgierig, geduldig en nooit veroordelend”.
Ook zijn liefde voor onderwijs en kennis was voelbaar tot in het gezin. Zijn kinderen beschreven hem als een leraar in hart en nieren: streng, maar rechtvaardig. “Hij gaf steun, maar ook discipline”, zei een van zijn zonen. “Hij hielp altijd, maar zorgde ervoor dat je zelf moest leren. Shortcuts waren niet zijn stijl. Eerst de basis goed beheersen – dat vond hij belangrijk”. Zijn dochter Shanti Venetiaan herinnerde zich hoe haar vader haar aanspoorde om door te zetten, te promoveren en haar ambities niet te beperken. “Hij was trots op ons, ook al liet hij dat niet altijd direct merken. Zijn waardering toonde hij in daden”.
De kinderen spraken ook over de waarden die hun ouders hen meegaven: trots, respect en zelfredzaamheid. “Weet waar je vandaan komt. Wees trots op je afkomst, maar word geen slachtoffer van onrecht. Blijf werken, blijf streven”, zei een van zijn zonen, verwijzend naar Venetiaans diepe bewustzijn van identiteit en waardigheid.
Met een mengeling van verdriet en trots namen familie, vrienden en burgers afscheid van een man die zijn leven wijdde aan recht, orde en ontwikkeling. “Zijn legacy blijft”, klonk het. “Zijn voorbeeld blijft. En boven alles: hij blijft in ons hart en in onze geschiedenis”.
https://www.surinametimes.com/artikel/hij-was-een-man-van-principes-en-plichtsbesef
Gerard Lau memoreert oud-president Venetiaan – ABC
Bij uitvaart oud president Venetiaan: ‘Als RRV op aarde gekomen als RRV
Laatste eerbetoon aan Ronald ‘Vene’ Venetiaan:
Compilatie uitspraken Ronald Venetiaan – ABC
Uitvaart Ronald Venetiaan in de Kathedraal – ABC
Woensdag 12 november: dag van nationale rouw om overleden oud-president Venetiaan
De regering in Suriname heeft woensdag 12 november 2025 aangewezen als Dag van Nationale Rouw naar aanleiding van het overlijden van voormalig president Runaldo Ronald Venetiaan op 5 november 2025.
Dat maakt het Ministerie van Binnenlandse Zaken in een officiële publicatie bekend. Op de rouwdag moeten vlaggen van 06.00 uur tot zonsondergang halfstok hangen op alle overheidsgebouwen. Ook schepen die voor anker liggen of aan de steiger zijn afgemeerd, voeren de vlag halfstok. De minister vraagt burgers en het bedrijfsleven dit voorbeeld te volgen als teken van medeleven en solidariteit.
Daarnaast verzoekt het Surinaamse ministerie van Binnenlandse Zaken radio- en televisiestations hun programmering aan te passen aan het ingetogen karakter van de dag.
De mededeling is gedateerd 11 november 2025 en ondertekend door minister Marinus Bee.
LIVE – Uitvaart en afscheid ex-president Venetiaan I SUN WEB TV I
LIVE Uitvaartdienst Runaldo Ronald Venetiaan
VN eert nalatenschap van oud-president Venetiaan
President Ronald Venetiaan spreekt de Algemene Vergadering toe tijdens het algemene debat van de 61e zitting, op het VN-hoofdkwartier in New York in september 2005
De Verenigde Naties in Suriname hebben hun diepe medeleven betuigd aan het volk en de regering van Suriname naar aanleiding van het overlijden van oud-president Ronald Venetiaan. In een verklaring benadrukt de organisatie dat Venetiaan een vooraanstaande rol heeft gespeeld in het bevorderen van internationale samenwerking en multilateralisme.
Volgens de VN stond Venetiaan bekend om zijn vastberaden inzet voor de belangen van kleine eilandstaten (SIDS). Tijdens zijn leiderschap bracht hij wereldwijd aandacht voor urgente thema’s als klimaatverandering, voedselonzekerheid en armoede – kwesties die hij beschouwde als gedeelde mondiale verantwoordelijkheden.
De Verenigde Naties noemen hem een visionair die zijn leven wijdde aan onderwijs, duurzame ontwikkeling en sociale rechtvaardigheid. “Zijn inzet raakte de kern van de waarden van de Verenigde Naties – waarden die tot op de dag van vandaag resoneren bij het Surinaamse volk,” aldus de verklaring.
De organisatie besluit haar boodschap met de woorden dat Venetiaans nalatenschap van dienstbaarheid en zijn streven naar een rechtvaardiger wereld blijvend een bron van inspiratie zullen zijn voor toekomstige generaties.
https://www.srherald.com/suriname/2025/11/11/vn-eert-nalatenschap-van-oud-president-venetiaan/
Singi Netie overleden Runaldo Ronald Venetiaan
Livestreaming: Singi Neti VanRunaldo Ronald Venetiaan
Suriname, Pengel op locatie: Afscheid ex President Ronald Venetiaan
TFD: Condoleance register
BT MAANDAG 10 NOV 2025 || DNA EERT OVERLEDEN
5:00
Serena Essed memoreert oud-president Ronald Venetiaan –
BT MAANDAG 10 NOV 2025 || FRANK PLAYFAIR: VENETIAAN WAS NIET HAATDRAGEND
21:53
flitsen vanuit grun dyari… President tekent condoleance register
Ronald Venetiaan
Zoals zovele anderen heeft het heengaan van Ronald Venetiaan ook mij geroerd. Er is al veel geschreven over zijn betekenis voor het land, over zijn reputatie, over zijn welverdiende plek in de geschiedenisboeken. Superlatieven te over. Bij een heleboel van de berichten moet ik diep zuchten, het kortetermijngeheugen speelt weer een heleboel mensen parten, de hypocrisiekwast is weer rijkelijk gehanteerd.
Vene en ik. Ik heb hem waarschijnlijk maar tien keer echt meegemaakt, maar zijn invloed op mijn leven was groot. Dat wilde ik vandaag memoreren, maar realiseer me dat ik enkele van de verhalen al eerder op deze plek in één column heb gedeeld, in 2023. Bij zijn heengaan wil ik ze herhalen. Ik hoop dat hij die column indertijd heeft gelezen en begrepen had dat het mijn dankbetuiging was.
“Laten wij Ronald Venetiaan gedenken door, zonder het eigen belang voorop te stellen, te werken aan een beter Suriname”
Hou vooral vast dat minister, en later president Venetiaan, en ik niet bepaald echte fans van elkaar zijn geweest. Hij vond me erg brutaal en veel te kritisch en kon dat niet altijd waarderen. Anderzijds vond ik hem veel te lichtgeraakt en bovendien teveel wegkijken van het gedrag van zijn coalitie- en partijgenoten om de lieve vrede. Maar ik was ook gewoon jong, brutaal en soms grensoverschrijdend in mijn kritiek, weet ik nu, dertig, veertig jaar later. Hoe vervelend ik ook was, als minister van Onderwijs met ook Cultuur in zijn portefeuille, verleende Vene die hondsbrutale universiteitsstudente die hem ook nog te kijk zette in toneelstukken, alle assistentie om haar theaterdromen achterna te gaan. Hij was steeds bereid om een verklaring te tekenen, zodat ik bij de Deviezencommissie dollars mocht kopen (wel met mijn eigen zuurverdiende centen), maar dat vond ik prima. ‘Maar je gaat wel goede dingen hier doen met je kennis en niet verdwijnen’, sprak hij streng toen ik hem een keer tot in de vergaderzaal van DNA had achtervolgd. Ik hoop dat hij vond dat ik me aan mijn belofte heb gehouden. Ik zeg vandaag namelijk ook: zonder die reizen las u mij hier niet als columnist. Het zijn deze reizen geweest die de schrijflust hebben teweeggebracht.
Het eerste ‘President Vene en ik’-verhaal draait om een berucht Carifesta incident. In het kort. We repeteerden mijn theaterstuk ‘No More Stories’ in Port of Spain, de lichttechnicus vond dat er scheldwoorden in voorkwamen en vond dat ik de tekst moest aanpassen vanwege de wetten op Trinidad, wetten uit de koloniale tijd waar wij nog nooit van hadden gehoord. Het stuk was al gespeeld in Suriname, in aanwezigheid van de minister van Onderwijs meen ik me te herinneren en niemand had enig probleem met de tekst. Het publiek begreep dat die sterke taal, die ene zin, die twee woorden, in de context van de scene noodzakelijk was.
Lang verhaal kort, het werd een diplomatiek incident, want ik weigerde mijn tekst aan te passen en Vene werd uit bed gebeld door de leiding. En hij sprak: ‘Het stuk is van Sharda en zij bepaalt of ze het wil aanpassen. Niemand mag haar dwingen, ook wij niet’. (of woorden van die strekking). Ik heb me nooit méér Surinamer gevoeld dan op dat moment. Een president die vanuit democratische waarden oordeelde en een besluit nam, ik was diep ontroerd.
Een soortgelijk verhaal was er enkele jaren later, helaas weer vanwege een Caricom-ding. De Caricom-commissie probeerde mijn opdracht terug te laten draaien om haar eigen lievelingen in de plaats daarvan in de schijnwerpers te laten staan.
Wederom moest Vene uit zijn bed worden gelicht en wederom sprak die sonore stem. “Suriname is het gastland, Sharda heeft van ons de opdracht gekregen en zij krijgt van ons alle ruimte om te doen wat zij wil doen. Wij vertrouwen haar.” Daar kwam zijn boodschap op neer. Laten wij hem gedenken door, zonder het eigen belang voorop te stellen, te werken aan een beter Suriname.
BvL staat stil bij het overlijden van zijn oprichter Ronald Venetiaan
Archieffoto van de oud-president van Suriname Ronald Venetiaan.
Met diepe verslagenheid heeft de Bond van Leraren (BvL) kennisgenomen van het overlijden van de heer Ronald Runaldo Venetiaan, oprichter en eerste voorzitter van de bond, oud-minister van Onderwijs en oud-president van de Republiek Suriname.
Ronald Venetiaan werd geboren op 18 juni 1936 en overleed op 5 november 2025. Hij studeerde wiskunde aan de Universiteit Leiden en keerde in 1964 terug naar Suriname, waar hij zijn loopbaan vervolgde als leraar en later directeur in het voortgezet onderwijs.
Vanuit zijn passie voor onderwijs en rechtvaardigheid nam hij in augustus 1969 het initiatief tot de oprichting van de BvL en werd hij verkozen tot eerste voorzitter.
Met grote visie en betrokkenheid legde Venetiaan de grondslag voor wat zou uitgroeien tot de sterkste en meest invloedrijke onderwijsvakbond van Suriname. Zijn voorzitterschap markeerde het begin van een tijdperk waarin de stem van de leerkracht eindelijk gehoord werd.
In de daaropvolgende decennia zette Venetiaan zijn kennis en integriteit in ten dienste van zijn land. Hij diende als minister van Onderwijs, later als parlementariër en uiteindelijk als president van de Republiek Suriname gedurende drie termijnen: van 1991 tot 1996 en van 2000 tot 2010. Door zijn nuchtere, integere en principiële leiderschap verwierf hij brede waardering, zowel nationaal als internationaal. De Algemene Onderwijsbond in Nederland staat ook stil bij het overlijden van Venetiaan. De condoleances zijn overgebracht aan de Surinaamse collega’s door de voorzitter Coba van der Veer en de secretaris Willem Naus. Zij herinneren hem als een gedreven leraar, een integer politicus en de man die de Surinaamse onderwijsvakbonden op de kaart zette.
Ronald Venetiaan laat een rijke erfenis achter: die van onderwijs, discipline, eerlijkheid en nationale verantwoordelijkheid. Hij was een man die geloofde in de kracht van kennis en de plicht van de leraar om de samenleving te vormen.
De Bond van Leraren zal zijn naam met eer blijven dragen en zijn voorbeeld blijven volgen — in woord, daad en overtuiging. Moge zijn ziel in vrede rusten.
Reshma Mangre, MSc
Voorzitter Bond van Leraren (BvL)
R.I.P Your Excellency
IN MEMORIAM — Ronald Venetiaan (1936-2025): opruimer van de paarse puinhopen
Op 28 juli 2010 ontving president Ronald Venetiaan (r) president-elect Desi Bouterse (l) op het kabinet van de president om de machtsoverdracht te bespreken. [Foto: AP
Runaldo ‘Ronald’ Venetiaan was in totaal vijftien jaar president van Suriname: van 1991 tot 1996 en van 2000 tot 2010. Alleen Desi Bouterse was langer aan de macht, achttien jaar in totaal, waarvan een groot deel als militair dictator. Venetiaan, oud- en erevoorzitter van de Nationale Partij Suriname (NPS), stond vooral bekend als degene die Bouterse’s puinhopen opruimde. Echter, zijn nalatenschap ligt vooral op het gebied van recht en democratie. Hij overleed woensdag op 89-jarige leeftijd.
Over Ronald Venetiaan werd gezegd dat hij ‘tien schone vingers’ had: hij hield zich verre van persoonlijk gewin en van corruptie. Dat was opmerkelijk in een politiek klimaat waarin menigeen ervan werd verdacht zich te verrijken. “Dat Suriname als rechtstaat weer redelijk overeind staat en dat straffeloosheid voor een wrede dictator niet werd getolereerd, behoort zeker tot Venetiaans nalatenschap”
Tegelijkertijd bleef in zijn regeringsjaren de corruptie voortbestaan. Zijn critici stelden daarom dat zijn ‘schone handen’ ook het gevolg waren van terughoudendheid: hij greep niet hard genoeg in. Het was hem alles aan gelegen om de NDP – lees: Bouterse – uit het machtscentrum te houden. Hierdoor keek hij soms te veel door zijn ‘schone vingers’ bij coalitiegenoten die van corruptie werden verdacht. Wel was Venetiaan de man die het land sociaaleconomisch weer op spoor bracht toen hij in 1991 president werd. Waar Bouterse – of hij nu militaire dictator of schaduwpresident was – het begrotingstekort en de inflatie liet ontsporen, trad Venetiaan op met sober saneringsbeleid. Hij hield de vinger stevig, wellicht te stevig, op de staatsknip, wat hem steeds het verwijt opleverde dat hij “de sociale paragraaf verwaarloosde”.
Rigoureuze saneringen
Dankzij zijn rigoureuze saneringen konden de financiën van het land worden hersteld, maar het bood Bouterse telkens opnieuw de kans om met royale beloftes terug te keren bij een verarmde bevolking.
Deze zuinigheid speelde Venetiaan vaker parten. In 1996 verloor hij de macht toen hij weigerde coalitiepartner KTPI een extra ministerspost te geven. Bouterse zag hier zijn kans schoon. “Je kan wel tien ministersposten krijgen”, lokte hij de overloperij uit – waarna de paarse partij, de NDP, een nieuwe regering vormde, met Jules Wijdenbosch als president en marionet van Bouterse. Het zou een bekend patroon worden: Venetiaan en coalitegenoten van de (Nieuw-)Frontpartijen ruimden op, Bouterse en kornuiten keerden terug en Suriname belandde opnieuw in economische problemen.
Ook toen Bouterse in 2010 opnieuw won en ditmaal zelf president werd, stond de macro-economie er weer beter voor, maar de armsten merkten daar weinig van. De kinderbijslag bijvoorbeeld was nog altijd drie Surinaamse dollar per kind; Bouterse kon die zonder moeite vertienvoudigen en dan nog bleef het bedrag bescheiden.
Met zijn zuinigheid wilde Venetiaan het onderste uit de kan halen, maar kreeg hij electoraal meermaals het lid op de neus. De tragiek is dat hij hierdoor niet kon voorkomen dat Suriname telkens weer in de vicieuze cirkel van vallen, opstaan en opnieuw vallen belandde.
Recht en democratie
Venetiaans duurzame nalatenschap ligt daarom vooral op het gebied van recht en democratie. Onder zijn bewind werd de Surinaamse rechtstaat hersteld: het leger kwam weer onder burgerlijk gezag, Bouterse werd ontheven als bevelhebber en in 2000 werd voorkomen dat de Decembermoorden van 1982 zouden verjaren. Pas ruim twintig jaar later volgde een vonnis, waarin Bouterse als hoofdverdachte werd veroordeeld.
Dat Suriname als rechtstaat weer redelijk overeind staat en dat straffeloosheid voor een wrede dictator niet werd getolereerd, behoort zeker tot Venetiaans nalatenschap. Hoe behoedzaam hij ook te werk ging, op dat vlak toonde hij daadkracht en vasthoudenheid. Oud-president Chan Santokhi van de Vooruitstrevende Hervormingspartij (VHP), die onder Venetiaan minister van Justitie en Politie was, schrijft op Facebook dat hij met het heengaan van Venetiaan “ook een persoonlijke mentor” heeft verloren.
Net zo nationalistisch
Venetiaan was ook dichter, voordrachtkunstenaar, leerkracht, vakbondsleider en minister van Onderwijs, vóór de militaire staatsgreep onder leiding van Bouterse in 1980. Hij was even nationalistisch als zijn politieke aartsvijand en een trotse Surinamer.
Medio jaren negentig brak hij met het voortdurende wachten op Nederlandse steun en koos uiteindelijk voor de zogenoemde ‘nuloptie’: Suriname moest zijn eigen boontjes doppen, alles wat eventueel van buiten kwam, was meegenomen.
Als oud-voorzitter van de NPS werd Venetiaan later benoemd tot erevoorzitter. In moreel en ethisch opzicht gold hij als onkreukbaar; sommigen noemden hem zelfs onverzettelijk, of – kritischer – halsstarrig.
Tijdens de ceremoniële machtsoverdracht in 2010 weigerde hij zijn opvolger Desi Bouterse persoonlijk de presidentiële sjerp om te doen, hij liet dat over aan de nieuw gekozen parlementsvoorzitter Jennifer Geerlings-Simons.
Deze weerzin vindt zijn oorsprong in 1980, toen de militairen de NPS-regering afzetten. Vooraanstaande partijleden werden gevangengezet en Venetiaan, toen minister van Onderwijs, kreeg maandenlang huisarrest. Het tekende zijn verhouding tot Bouterse.
Diezelfde principiële houding toonde Venetiaan recent opnieuw. Bij de laatste verkiezingen in mei dit jaar besloot zíjn NPS een ‘nieuwe weg’ in te slaan en een coalitie te vormen met de NDP. Na het overlijden van Bouterse was daarvoor geen obstakel meer, maar Venetiaan sprak zich als erevoorzitter openlijk tegen deze keuze uit. “Wat nu gebeurt, is verschrikkelijk voor de partij en het land”, zei hij hierover. Hij keerde de NPS niet de rug toe, maar kondigde wel aan ‘op verlof’ te gaan.
Woensdagmiddag is hij volgens zijn familie vredig ingeslapen. Zijn laatste wens – ‘geen staatsbegrafenis’ – is overgebracht aan de regering. Volgens de familie zag hij zichzelf als ‘gewone man’ en wil hij ook zo vertrekken.
Het is een opmerkelijke wens van iemand in wie de ‘gewone man of vrouw’ zich in de praktijk steeds moeilijker kon herkennen. Het tekent waarschijnlijk vooral zijn bescheidenheid; Venetiaan was geen staatsman die bij leven een megabrug of vierbaanshighway naar zichzelf zou laten vernoemen, zeker niet in een land dat er financieel zo slecht voor stond.
Ronald Venetiaan (1936-2025): Nationalist, denker en moreel kompas heengegaan
Jules Wijdenbosch (l) draagt in augustus 2000 de macht symbolisch over aan Ronald Venetiaan (r).
“Ronald Venetiaan was een grote denker, een echte nationalist, een ware burger van het land.” Dat zegt Ram Sardjoe, ex-voorzitter van de VHP, die van 2005 tot 2010 onder president Venetiaan diende als vicepresident van Suriname, tegen de Ware Tijd.
Beeld dWT archief
Sardjoe komt superlatieven tekort om de woensdag overleden politicus te beschrijven, die hij 56 jaar geleden als collega-onderwijzer leerde kennen. “Hij was een man van principes, een man van eenvoud, een man van eerlijkheid. Hij was een model van integriteit”, aldus de oud-vicepresident tegenover de krant.
Venetiaan overleed op 89-jarige leeftijd thuis, omringd door familie en dierbaren. Hij was al enige tijd ziek en de laatste dagen ging zijn gezondheid snel achteruit. Hij wordt gezien als één van de meest invloedrijke en gerespecteerde leiders in de Surinaamse geschiedenis en leidde het land tijdens drie termijnen: 1991-1996, 2000-2005 en 2005-2010.
Leraar en staatsman
Sardjoe leerde Venetiaan in 1969 kennen, toen deze docent was op de Algemene Middelbare School en Sardjoe les gaf op het Lyceum. Enkele jaren later werkten zij samen op het ministerie van Onderwijs en Volksontwikkeling, nadat Venetiaan minister werd en Sardjoe als onderdirecteur werd aangesteld. “Hij was altijd iemand met een open oor voor anderen”, vertelt zegt Sardjoe. “Hoewel hij standvastig was in zijn opvattingen, luisterde hij altijd naar andere ideeën en inzichten.”
De militaire staatsgreep van 1980 maakte een einde aan het kabinet-Arron II. Venetiaan werd korte tijd onder huisarrest geplaatst en werkte daarna als docent aan de technische faculteit van de Anton de Kom Universiteit.
Na het herstel van de democratie in 1987 werd hij opnieuw minister van Onderwijs en Volksontwikkeling. Echter, op 24 december 1990 kwam ook het kabinet Shankar/Arron ten val door een militaire staatsgreep, de zogenoemde ‘telefooncoup’.
Nuloptie
In 1991 werd Venetiaan presidentskandidaat voor het Nieuw Front voor Democratie en Ontwikkeling en op 7 september van dat jaar werd hij gekozen tot president. Hij trof een land dat economisch aan de rand van de afgrond verkeerde en waarvan de democratie was verzwakt. Als president wist hij de invloed van de militairen terug te dringen, ontsloeg Desi Bouterse als bevelhebber van het Nationaal Leger en stelde Arthy Gorré aan als diens opvolger. “Hij koos voor de nuloptie”, stelt een oud-medewerker tegenover de Ware Tijd, “waarbij hij zonder echte steun een structureel aanpassingsprogramma uitvoerde dat de economie uit een diep dal trok”.
Venetiaan werd vanwege zijn eenvoud, hoge moraal en integriteit bekend als ‘de man met de tien schone vingers’. In zijn ambtsperiode werd hij bij geen enkel corruptieschandaal persoonlijk genoemd als betrokkene, hoewel hij wel kritiek kreeg omdat vriendjespolitiek tijdens zijn regering door zijn coalitiepartners werd voortgezet.
Men vond hem vooral slap, omdat hij niet ingreep bij scheve schaatsen die door vertegenwoordigers van Pertjajah Luhur (PL) werden gereden. Venetiaan werd verweten zich te laten chanteren door PL-leider Paul Somohardjo een houding die hij zich liet welgevallen om zijn regering in stand te kunnen houden.
Samenwerking en respect in de politiek
Sardjoe leerde Venetiaan pas goed kennen tijdens diens eerste termijn als president. Als secretaris van de VHP was hij samen met VHP-voorzitter Jagernath Lachmon bij vrijwel alle besprekingen van de leiders van het Nieuw Front aanwezig. “Dat maakte dat het wederzijds respect voor elkaar ook toenam”, geeft Sardjoe aan. “Het feit dat Venetiaan als president en Lachmon als voorzitter van de VHP elkaar als gelijkwaardige politieke leiders accepteerden, maakte dat de achterban van beide leiders elkaar ook respecteerde en accepteerde als gelijkwaardige Surinamers.”
Venetiaan behandelde volgens Sardjoe ook andere partijen en politieke tegenstanders met “waardigheid”. “Hij heeft zich ingezet om de economie die teloor was gegaan een boost te geven. Hij kreeg ondersteuning van de andere leiders, maar hij was de trekker.”
Tijdens zijn tweede ambtstermijn (2000-2005) zette hij nadrukkelijk in op economisch herstel. De invoering van de Surinaamse dollar en het schrappen van drie nullen uit de oude gulden zorgden voor stabiliteit.
Sardjoe: “Elke maandag van één tot drie uur ‘s middags hadden we overleg op het kabinet van de president. Dan bespraken wij de agenda van de raad van ministers. Er was een goede afstemming van het beleid, waardoor het beleid binnen de regering een breed draagvlak kreeg, wat de grondslag was voor rust en stabiliteit.”
De laatste ontmoeting tussen Venetiaan en Sardjoe vond “niet zo lang geleden” plaats. Sardjoe herinnert zich nog de markante uitspraak van Venetiaan: ‘We zien elkaar weinig, maar ik denk nog vaak aan u’.
Moreel leiderschap en nationale erkenning
Venetiaan bleef ook buiten de directe politiek een moreel baken. Sunil Oemrawsingh, voorzitter van de stichting 8 december 1982, benadrukt in gesprek met de Ware Tijd zijn betekenisvolle rol in de nationale rouwverwerking. “Wij herinneren ons in het bijzonder zijn betekenisvolle rol op 8 december 1996, toen hij als president en opperbevelhebber van het Nationaal Leger het Nationaal Monument Bastion Veere onthulde. Daarmee gaf hij een krachtig signaal van erkenning en rehabilitatie aan de vijftien slachtoffers van de Decembermoorden van 1982. Deze daad markeerde een historisch moment van moreel leiderschap en nationale rouwverwerking. Ik durf te zeggen dat president Venetiaan het moreel kompas is geweest van onze natie.”
Volgens Oemrawsingh getuigde Venetiaans herhaalde aanwezigheid bij herdenkingsdiensten en bloemenhuldes van zijn persoonlijke betrokkenheid. “Vene was een grote vriend van de stichting 8 december 1982. Onder zijn regering werd bovendien het fundament gelegd voor het officiële onderzoek naar de Decembermoorden; een moedige stap richting waarheid en gerechtigheid.”
Tweede en derde termijn: herstel van economie en stabiliteit
Na de oppositieperiode na 1996 keerde Venetiaan in 2000 terug als president. Het land stond opnieuw voor enorme uitdagingen: de staatskas was leeg en de Surinaamse gulden waardeloos, met een wisselkoers van ongeveer 3.000 gulden per Amerikaanse dollar. Venetiaan werkte onvermoeibaar, vaak tot in de vroege ochtend, om de economie te stabiliseren en de rechtstaat te versterken.
In 2005 werd hij opnieuw gekozen voor een derde termijn. Zijn regering voerde beleid dat gericht was op het herstel van vertrouwen in staatsinstellingen en versterking van de democratie. Venetiaan stond bekend om zijn kalme, principiële en terughoudende stijl, die nationaal en internationaal respect afdwong.
Principieel en standvastig
Na zijn vertrek als president in 2010 bleef hij een belangrijk moreel baken binnen de NPS. Hij verzette zich altijd tegen samenwerking van zijn partij met de NDP van Desi Bouterse, vanwege diens eerdere schendingen van de Grondwet en vermeende betrokkenheid bij de Decembermoorden. Toen de NPS na de verkiezingen van mei dit jaar toch een samenwerking met de NDP aankondigde, maakte Venetiaan duidelijk dat hij daar niet achter staat en verklaarde zich voortaan niet meer te zullen vertonen in het partijhoofdkwartier Grun Dyari.
Sardjoe benadrukt dat Venetiaan zich altijd liet leiden door principes. “Hij dacht groot, maar leefde eenvoudig. Hij had geen behoefte aan uiterlijk vertoon. Wat hem dreef was de overtuiging dat Suriname alleen vooruitkomt als wij elkaar als gelijkwaardige burgers respecteren.”
(lees verder onder de foto)
Erfgoed van rust en vrede
Venetiaan werd op 18 juni 1936 in Paramaribo geboren. Na zijn studie wiskunde en natuurkunde aan de Universiteit Leiden keerde hij in de jaren zestig terug naar Suriname. Hij begon zijn loopbaan als docent en later schoolleider, voordat hij in 1973 minister van Onderwijs en Volksontwikkeling werd in het kabinet-Arron. Zijn achtergrond in het onderwijs zou later een belangrijk element blijven in zijn politieke visie en beleid.
Venetiaan laat een nalatenschap achter die veel verder reikt dan politieke macht. Zijn beleid, gebaseerd op overleg, integriteit en bestuurlijke stabiliteit, bracht rust in een land dat decennia van coups en politieke onrust had gekend. Hij wordt herinnerd als een leider die zijn land met wijsheid en geduld door moeilijke tijden loodste. “Hij was het geweten van onze republiek”, besluit Sunil Oemrawsingh. “In een tijd waarin principes vaak worden ingeruild voor macht, bleef hij trouw aan zijn overtuigingen. Dat is het erfgoed dat wij moeten bewaken.”
Venetiaan vierde in juni nog zijn 89ste verjaardag. Zijn overlijden markeert het heengaan van een staatsman die met eenvoud, waardigheid en moreel leiderschap diepe sporen in de Surinaamse geschiedenis heeft achtergelaten.
https://dwtonline.com/ronald-venetiaan-1936-2025-nationalist-denker-en-moreel-kompas-heengegaan/
6 nov 2025 Vene: “Er is één grote verrader”
Er is één grote verrader
de tijd
een dolle wals
die de grootste misdaden
begraaft
in het stof van het verleden
de grote misdadigers
terugplaatst
in de rij van de kleine
die onschuldigen zijn geworden
achttiendrieenzestig
iedereen was er nog
de slavenhalers de handelaars
de slavenhouders de drijvers
koningen ministers
dominees priestersnu zijn ze allen weg
vertrokken naar hun vaderland
waar ze schuilen
achter ieder gezicht
of gestorven
alleen de slavenkinderen
zij zijn er nog
want in het hart van de tiran
mag de tijd de druk verlichten
de slachtoffers blijven
voorzover verminkt verminkt
voorzover verwond getekend
Ronald Venetiaan was nooit een man van holle frasen. Toen hij in oktober 2022 het publiek in Grun Dyari toesprak, koos hij voor een ongemakkelijke waarheid: een gekozen leider verdient niet blind lof, maar wel een volk dat hem in de zwaarste bochten niet laat vallen—én dat hem dwingt fouten te corrigeren.
Die dubbele oproep aan Surinamers om president Santokhi “niet in de steek te laten” terwijl hij “moeilijke keuzes” moet maken, was geen carte blanche; het was een ethiek van verantwoordelijk burgerschap. Steun zonder kritiek verwordt tot volgzaamheid; kritiek zonder verantwoordelijkheid wordt cynisme. Venetiaan wees een middenweg: politieke volwassenheid.
Waarom het volk Chan niet in de steek moest laten volgens Ronald Venetiaan
Ronald Venetiaan was nooit een man van holle frasen. Toen hij in oktober 2022 het publiek in Grun Dyari toesprak, koos hij voor een ongemakkelijke waarheid: een gekozen leider verdient niet blind lof, maar wel een volk dat hem in de zwaarste bochten niet laat vallen—én dat hem dwingt fouten te corrigeren.
Die dubbele oproep aan Surinamers om president Santokhi “niet in de steek te laten” terwijl hij “moeilijke keuzes” moet maken, was geen carte blanche; het was een ethiek van verantwoordelijk burgerschap. In de jaren daarna werd die spanning voelbaar. Steun zonder kritiek verwordt tot volgzaamheid; kritiek zonder verantwoordelijkheid wordt cynisme. Venetiaan wees een middenweg: politieke volwassenheid.
Hij kende de prijs van populisme en de verleiding van korte-termijnoplossingen. Daarom koppelde hij steun aan correctie: “hij moet zijn fouten wel corrigeren.” Dat is geen zwaktebod, maar een democratische spier: burgers
die tegelijk dragen én duwen.
Zijn overlijden op 5 november 2025 tekent het einde van een generatie staatsmannen die politiek opvatten als morele discipline. De vraag is of wij die discipline willen voortzetten. Niet door nostalgie, maar door Venetiaans te denken: beleid beoordelen op inhoud, offers eerlijk verdelen, en instituties zwaarder laten wegen dan gezichten.
Wie alleen schreeuwt dat alles mislukt, bouwt niets op; wie alleen juicht, kijkt weg. Tussen die uitersten ligt het republikeinse werk: meedoen, controleren, volhouden.