Hugo Fernandes Mendes over veranderingen rechtelijke macht
Gajadien: ‘Ik merk enige bereidwilligheid van partijen om nuchter naar zaken te kijken’
Trishul Broadcasting Network (TBN PRIME ALERT)
NDP wil de Grondwet voor de zoveelste keer verkrachten voor eigen belang
ByRedactie
De geschiedenis van de NDP is er één van machtsmisbruik en autoritair bestuur. De partij is voortgekomen uit militairen die in 1980 via een staatsgreep de Grondwet buiten werking stelden en de democratische rechtsorde omverwierpen. In die periode werd de Rechterlijke Macht feitelijk uitgeschakeld. Militairen maakten zelf regels en wetten en straften burgers zonder onafhankelijke rechtspraak.
De toenmalige NPS-president werd onder huisarrest geplaatst. In 1980 werd een militair tribunaal ingesteld waarin onder anderen NPS’ers werden berecht. Van democratie was geen sprake in de periode 1980–1987: er was geen vrije pers, geen vrije meningsuiting en burgers hadden nauwelijks rechten.
Dit was niet de eerste en zeker niet de laatste keer dat de NDP – of militairen die later onder de NDP-vlag opereerden – de Grondwet misbruikte om absolute macht te verkrijgen in Suriname.
De tweede keer deed zich voor tijdens de regeerperiode van Wijdenbosch (1996–2000), toen president Wijdenbosch in 1999 Alfred Veldema benoemde tot president van Hof van Justitie, zonder de vereiste goedkeuring van de procureur-generaal. Deze benoeming was zeer omstreden, omdat de grondwettelijke procedure voor benoeming niet correct was gevolgd, wat tot protesten binnen de rechterlijke macht en de advocatuur leidde.
De derde keer was de aanname van de amnestiewet in 2012, bedoeld om de daders van de 8 Decembermoorden te beschermen, waaronder de toenmalige NDP-voorzitter Desi Bouterse. Deze amnestie wet was onwettig en werd midden in de lopende rechtszaak doorgevoerd. Hiermee werd de rechtsstaat bewust ondermijnd om politieke en persoonlijke belangen veilig te stellen.
De vierde keer volgde in 2020 met de instelling van het Constitutioneel Hof, met als doel de amnestiewet alsnog in werking te laten treden en het 8 December strafproces te blokkeren. De leden van het hof werden op 7 mei 2020 geïnstalleerd nadat op 4 oktober 2019 de wet tot oprichting was aangenomen door De Nationale Assemblee. Het hof werd ingesteld omdat de Amnestiewet van 2012, die het proces rond de Decembermoorden had stilgelegd, juridisch getoetst moest worden — iets wat alleen een Constitutioneel Hof kan doen.
De vijfde keer voltrekt zich nu. Via wetswijzigingen die met een coalitiemeerderheid worden doorgedrukt, probeert de NDP met medewerking van de NPS, PL, ABOP, BEP en A20 de Rechterlijke Macht onder politieke controle te brengen. Door onder meer het College van procureurs-generaal in te voeren, wordt gepoogd de onafhankelijkheid van het Openbaar Ministerie te ondermijnen en vrij spel te creëren om wetgeving niet na te leven.
Dit is geen hervorming, maar een bewuste aanval op de rechtsstaat. Wie de Rechterlijke Macht onder politieke macht wil plaatsen, wil geen rechtvaardigheid – maar straffeloosheid. Zal de NDP erin slagen om de grondwet van de staat Suriname weer te verkrachten?
Pg en hofpresident kritisch over ingrijpende wijzigingen rechterlijke macht
De initiatiefwetten die de rechterlijke macht ingrijpend moeten hervormen, stuiten op stevige kritiek van de procureur-generaal Garcia Paragsingh. Hofpresident Iwan Rasoelbaks pleit daarentegen voor zorgvuldigheid en randvoorwaarden. Het Openbaar Ministerie (OM) en het Hof van Justitie (HvJ) zijn donderdag gehoord door de commissie van rapporteurs die de initiatiefwetten voorbereid voor de openbare behandeling. Paragsingh ‘zeer kritisch, terwijl Rasoelbaks een mildere, meer adviserende opstelling heeft.
Paragsingh toonde zich kritisch over het voorstel om een college van procureurs-generaal in te stellen. Volgens haar hebben de initiatiefnemers onvoldoende duidelijk gemaakt welk probleem hiermee precies wordt opgelost. Zij benadrukte dat eerst helder moet zijn wat er schort aan het huidige vervolgingsstelsel, voordat wordt overgegaan tot een ingrijpende herstructurering. Het bestaande systeem heeft volgens haar in de praktijk zijn waarde bewezen en er is geen overtuigende noodzaak aangetoond om dit te vervangen door een college van minimaal twee en maximaal vier pg’s.
Daarnaast waarschuwde de pg dat een dergelijk model vragen oproept over benoemingsprocedures, onderlinge verhoudingen en vooral over de onafhankelijkheid van het Openbaar Ministerie. Wanneer politieke voordracht of voorkeur een rol kan spelen bij de benoeming van extra pg’s, kan dat volgens haar de indruk wekken van politieke inmenging in vervolgingsbeslissingen.
Ter onderbouwing verwees zij naar Nederland, waar weliswaar een college van pg’s bestaat, maar in een totaal andere context. Nederland kent meerdere parketten, rechtbanken en gerechtshoven en opereert op een veel grotere schaal. Suriname heeft slechts één parket en een relatief kleine organisatie, waardoor het Nederlandse model volgens haar niet één-op-één toepasbaar is.
Paragsingh wees er verder op dat vertragingen in strafzaken niet aan het vervolgingsapparaat kunnen worden toegeschreven. Zodra een zaak op zitting is, heeft het OM geen invloed meer op het tempo van de behandeling. Vertragingen voordat zaken bij het OM terechtkomen, zijn volgens haar vaak het gevolg van capaciteits- en deskundigheidstekorten binnen de opsporing en van praktische problemen door gebrek aan middelen. Zo kunnen zittingen vastlopen wanneer het vervoer van arrestanten uitvalt en er onvoldoende voertuigen beschikbaar zijn. De oplossing ligt volgens haar in versterking van de hele justitiële keten, met name bij de politie.
Wat versterking van het OM betreft, pleitte Paragsingh voor uitbreiding op uitvoerend en ondersteunend niveau, zoals meer leidinggevenden en extra capaciteit bij de advocaten-generaal, in plaats van het creëren van meerdere pg-functies.
Hofpresident Iwan Rasoelbaks
Hofpresident Rasoelbaks is te vinden voor de invoering van cassatie, maar benadrukte dat deze derde instantie uitsluitend bedoeld moet zijn voor toetsing van de juiste toepassing van het recht, en niet als een nieuwe feitenronde. Volgens hem zijn duidelijke randvoorwaarden noodzakelijk. Vanuit de rechtspraak is aangegeven dat Suriname met cassatie achterloopt in de regio en dat extra rechtsbescherming voor burgers wenselijk is.
Tegelijkertijd waarschuwde Rasoelbaks voor het tekort aan ervaren rechters. De oprichting van een cassatieorgaan kan leiden tot een “weglek” van deskundigheid, waardoor het Hof zelf verzwakt raakt. In dat verband pleitte hij voor een bredere modernisering en versterking van de rechterlijke organisatie en voor het openhouden van opties bij de inrichting van het hoogste rechtscollege, inclusief de benaming en het model.
De hofpresident stelde voor om bij cassatie gebruik te maken van gespecialiseerde ad-hocrechters voor specifieke rechtsgebieden, zoals milieu-, administratief- of belastingrecht. Daarvoor zouden mogelijk grondwettelijke vereisten, zoals nationaliteit en woonplaats, herzien moeten worden. Ook wees hij op de extra kosten die een derde instantie voor burgers met zich kan meebrengen. Hij wees erop dat specifieke deskundigheid nodig is, vandaar zijn pleidooi voor ad-hocrechters.
Initiatiefnemer Ebu Jones, die de gesprekken bijwoonde, benadrukt tegenover Starnieuws dat de voorgestelde wetswijzigingen gericht zijn op een effectievere en efficiëntere organisatie van de rechterlijke macht. Volgens hem kan een college van pg’s zorgen voor betere afstemming van prioriteiten binnen de vervolging en voor interne richtlijnen, zoals openbare beleidsregels voor strafvervolging. Dit zou moeten leiden tot meer uniformiteit, bijvoorbeeld bij strafeisen in vergelijkbare zaken.
Ook commissievoorzitter Rabin Parmessar stelde dat de voorgestelde wetten beogen te zorgen voor meer checks and balances. Zowel hij als Jones zijn van mening dat Paragsingh met haar eerdere publieke kritiek vooruitliep op de formele procedure. Zij wezen erop dat initiatiefwetten eerst worden ingediend, waarna een commissie van rapporteurs wordt benoemd die de wetsvoorstellen voorbereidt en betrokken partijen hoort, zoals nu is gebeurd. Volgens Jones was de pg voorbarig met haar optreden in de media.
Tijdens de bespreking, die plaatsvond in de vergaderzaal van De Nationale Assemblee, werd ook stilgestaan bij het algemene vervolgingsbeleid, dat bij de regering ligt. Duidelijke beleidskaders zijn volgens de betrokkenen noodzakelijk om uniformiteit te bevorderen. Paragsingh gaf aan dat het Openbaar Ministerie zelf al richtlijnen heeft ontwikkeld, onder meer voor insluitbeleid en strafeisen, en dat deze informatie publiek toegankelijk is.
https://www.starnieuws.com/index.php/welcome/index/nieuwsitem/89730
Grondwetsvoorstel van NDP maakt het Openbaar Ministerie onduidelijker, niet sterker
Er ligt een voorstel van de NDP coalitie om artikel 146 van de Grondwet te veranderen. Dat luidt als volgt:
1. Het openbaar ministerie wordt bij de gerechten uitgeoefend door of namens de leden van het college van
procureur – generaal, welk college bestaat uit ten minste 2 en ten hoogste 4 leden.
2. Het college van procureur – generaal is hoofd van het openbaar ministerie. Hij vertegenwoordigt de
Republiek Suriname in rechte en is belast met de justitiële politiezorg.
3. De wet regelt de inrichting, samenstelling en overige bevoegdheden van het Openbaar ministerie alsmede
haar verhouding tot de opsporingsinstanties.
Dit klinkt misschien technisch, maar het gaat over iets heel belangrijks: wie bepaalt hoe en door wie mensen
strafrechtelijk worden vervolgd.
Wat willen de initiatiefnemers? Ze willen niet meer één Procureur-Generaal (PG) als duidelijke baas van het
Openbaar Ministerie (OM), maar een “college” van 2 tot 4 procureurs-generaal. Dat klinkt modern. Ze zeggen
ook: “In Nederland en België doen ze het zo.” Maar daar begint het probleem.
Eerste probleem: wie is dan de baas?
Nu is het simpel: één PG is hoofd van het OM en vertegenwoordigt Suriname in de rechtszaal. Straks heb je 2
tot 4 mensen aan de top.
Maar het voorstel zegt niet duidelijk: wie beslist als ze het oneens zijn? Wie tekent?
Wie spreekt namens het land? Als er ruzie of verschil van mening is, kan een zaak vertragen of vastlopen. En in
strafzaken telt tijd.
Tweede probleem: de tekst klopt niet goed
Het voorstel zegt eerst: “het college is hoofd”, maar daarna staat er: “Hij vertegenwoordigt de Republiek…”
Wie is “hij” als het een college is? Dat lijkt klein, maar dit soort slordigheid kan later grote discussies geven bij
de rechter.
Derde probleem: dit hoort niet in de Grondwet
Een Grondwet moet vooral de grote lijnen en waarborgen regelen. Niet: “2 tot 4 leden”. Wat als Suriname later
meer of juist minder topmensen nodig heeft? Dan moet je weer de Grondwet openbreken. Dat is zwaar en
politiek gevoelig. Zulke aantallen horen beter in een gewone wet, die je makkelijker kunt aanpassen.
En die vergelijking met Nederland en België?
Ja, daar bestaat ook een soort college aan de top van het OM. Maar daar wordt dit vooral in gewone wetten
geregeld, met duidelijke spelregels: wie leidt, hoe besluiten worden genomen, en hoe onafhankelijk het OM
blijft.
Het voorstel in Suriname neemt wel het woord “college” over, maar laat de belangrijke spelregels weg.
Mijn conclusie: als men echt verbetering wil, maak dan eerst een goed plan met duidelijke regels (wie beslist,
hoe, en met welke controle).
Anders krijgen we een OM met meer topfuncties, maar minder duidelijkheid—en dat is gevaarlijk voor de rechtsstaat.
Fernandes Mendes verbaasd over voorstel College van Procureurs-Generaal – ABC
Manorma Soekhnandan over constitutionele wijzigingen – ABC
Van Samson: ‘Wat is het nut om vier PG’s te hebben?’ – Tbn Prime Alert 16 Dec 2025
Trishul Broadcasting Network (TBN PRIME ALERT)
Stop de ‘aanval’ op onze PG
Rechtsvraag: Behoort de procureur-generaal (PG) volgens het geldende Surinaamse constitutionele recht tot de “Rechterlijke Macht”, en wat is de betekenis van het grondwettelijke onderscheid tussen “Rechterlijke Macht” en “Rechterlijke Macht met rechtspraak belast”?
Wie deze vraag eerlijk beantwoordt, kan niet om de tekst heen. De Grondwet van 1987 is op dit punt glashelder: “De Rechterlijke Macht wordt gevormd door…” en in die opsomming staat expliciet de Procureur-Generaal bij het Hof van Justitie en de overige leden van het Openbaar Ministerie.
Daarmee is de kern van de stelling dat de PG “niet behoort tot de rechterlijke macht” juridisch onhoudbaar, hoe aantrekkelijk die one-liner politiek ook klinkt.
Wat de Grondwet daadwerkelijk zegt
Maar — en hier zit de nuance die in het publieke debat vaak verdwijnt — diezelfde Grondwet maakt óók een scherpe functiescheiding: de President, Vice-President en (plaatsvervangende) leden van het Hof vormen de “Rechterlijke Macht met rechtspraak belast”.
De PG hoort dus niet tot de rechtsprekende macht (de beslissende, oordelende functie), maar wel tot de rechterlijke macht in institutionele zin. Dat is geen “dwaling”, maar een constitutioneel ontworpen tweedeling: vervolging en berechting zijn gescheiden rollen binnen één rechterlijk domein.
Wie vervolgens beweert dat 1975 en 1987 “perceptief fout” zaten, moet ook dáár de bronnen eerlijk lezen. In de Grondwet van 1975 werden de leden van de rechterlijke macht met rechtspraak belast én de PG expliciet in één adem genoemd bij levensbenoeming.
Dat is dus niet iets wat “per ongeluk” in 1987 is binnengeslopen; het past in een langere constitutionele lijn. Dat sommigen dat als “dwaling” zien, is daarmee geen vaststelling van geldend recht, maar een normatief pleidooi voor wijziging.
Waar het debat eigenlijk over zou moeten gaan
In de staatsrechtelijke methodiek is dat verschil cruciaal. Zoals in de Nederlandse literatuur gebruikelijk is (vgl. Kortmann, Constitutioneel recht), begint constitutionele interpretatie bij tekst en systematiek; geschiedenis kan duiden, maar niet wegpoetsen wat er staat.
En in de lijn van Burkens/Kummeling/Vermeulen/Widdershoven, Beginselen van de democratische rechtsstaat hoort kritiek op instituties te gaan over waarborgen, bevoegdheden en checks and balances, niet over karakteretiketten.
De echte discussie is dus niet of de PG “erbij hoort” (dat staat er), maar hoe je onafhankelijkheid en rechtsstatelijkheid rond het OM versterkt. Dáár hoort het debat thuis. Voor mensen met een ‘Korte Lont’ is dat moeilijk te verkroppen. Ik sluit de discussie dan ook hierbij.
Reactie op “Wie de PG ‘buiten’ de rechterlijke macht zet, zaagt aan de rechtsstaat”, aldus Blomhoff
Eugene van der San
Het is altijd prettig om de niet staatsrechtelijke redenering van deze verdediger van Chan, die artikelen van mijn hand van commentaar voorziet, te lezen. Dan krijg ik tenminste de gelegenheid om zaken inhoudelijker te benaderen.
Eerst was Suriname een kolonie van Nederland. Vanaf het jaar 1910 waren wij Nederlandse onderdanen. Heb je ooit van Thorbecke gehoord, meneer Blomhoff uit Albina? Pas bij wet van 21 december 1951 SB 593, werd dit opgeheven. Zo zijn wij Nederlanders geworden.
Vanaf 29 december 1954 werd Suriname Rijksdeel binnen het Koninkrijk der Nederlanden. Bij de staatsregeling van 1955 die toen gold in Suriname van het Koninkrijk der Nederlanden was de rechtsmacht van de Hoge Raad der Nederlanden ten aanzien van rechtszaken in Suriname geregeld bij Rijkswet (recht werd in naam der Koningin uitgesproken).
Waarom de PG een bestuursorgaan hoort te zijn en geen deel van de rechterlijke macht. De samenstelling van de rechterlijke macht ten tijde van de Staatsregeling artikel 102:
lid 1. Er is onder de benaming van het Hof van Justitie, een opperste gerechtshof voor geheel Suriname.
Lid 2. Het houdt toezicht op de geregelde afdoening van alle rechtsgedingen en de behoorlijke vervolging van alle misdrijven.
Lid 3. De President en de leden van het Hof van Justitie worden door de Koning, na overleg met de Gouverneur, voor het leven benoemd.
Lid 4. Hun bezoldigingen worden door de Gouverneur vastgesteld onder goedkeuring van de Koning.
Artikel 103
Lid 1. Het Openbaar Ministerie bij het Hof van Justitie wordt uitgeoefend door of namens de Procureur-Generaal.
Lid 2. De Procureur-Generaal wordt door de Koning, na overleg met de Gouverneur benoemd en ontslagen.
Uit de verdere historische bepalingen van de Staatsregeling blijkt dat de Procureur-Generaal als hoofd van het Openbaar Ministerie is belast met de zorg voor de justitiële politie.
Hij is bevoegd aan de ambtenaren, die met de politie belast zijn, zodanige instructies te geven tot voorkoming, opsporing en nasporing van misdrijven of overtredingen als hij in het belang van een goede justitie nodig oordeelt etc.
Hieruit blijkt dat de Procureur-Generaal (PG) als zelfstandig deel van het Hof van Justitie vallende onder het ministerie van Justitie en Politie toen geen deel uitmaakte van de rechterlijke macht met rechtsspraak belast en derhalve ook geen rechtsprekend orgaan is. De PG wordt niet buiten de rechterlijke macht gezet, de PG hoort daar niet thuis.
Je mag duizend een kritische burger zijn maar zonder kennis van zaken kan jij niet beoordelen of inzien of een stelling juist is of niet.
Wij weten niet wat “staatsrechtelijk slordig” betekent maar wel wat staatsrechtelijke onzin is. Feit is dat de dwaling van de grondwetscommissie of zij die daarmee belast waren in 1975 inderdaad de basis heeft gelegd van deze staatsrechtelijke dwaling in de grondwet.
Je kan dan als een kleuter de tekst uit de grondwet van 1987 gaan voorlezen zonder in acht te nemen de historische herleiding van het ontstaan ervan.
De grondwet wordt bij deze benadering niet geïnterpreteerd. De wijze van totstandkoming wordt beoordeeld. Vandaar dat de tekst van artikel 133 voortdurend wordt ontleed.
Ik heb nu echt mijn buik vol van Blomhoff uit Albina maar ik was verplicht te reageren, al is het alleen maar voor degenen die nog twijfelen.
N.B.
Uit welingelichte bronnen weten wij dat achter de naam Blomhoff schuilgaat Chan Santokhi. Kom openlijk het juridische debat voeren maar ga niet schuil achter Blomhoff als een lafaard.
BT MAANDAG 15 DEC 2025 || DISCUSSIE OVER ROL EN POSITIE PG
BT MAANDAG 15 DEC 2025 || VAN DIJK SILOS EN EBU JONES HEKELEN
President Simons staat achter wetsvoorstellen over hervormingen bij
President Simons staat achter wetsvoorstellen over hervormingen bij rechterlijke macht
Tijdens de afgelopen regeringspersconferentie is president Jennifer Geerlings-Simons ingegaan op het voornemen om een derde hogere rechtspraakinstantie (cassatie) voor Suriname in te voeren, en het instellen van een College van procureurs-generaal.
Door enkele parlementariers zijn er hiervoor initiatiefwetten ingediend bij DNA. Van wat Simons tot nu toe heeft gezien van deze voorstellen, staat zij er wel achter. Simons zegt dat cassatie rechtspraak in Suriname noodzakelijk is, maar hoe dat eruit moet zien in de prakrtijk moet nog goed geformuleerd worden.
Strafzaken duren veels te lang. Daarom vindt het staatshoofd dat er behoefte is aan meerdere pg’s en advocaten-generaal om zaken sneller te laten verlopen
Soekhnandan verbaast zich over ‘wetgevingsroes’
Soekhnandan verbaast zich over ‘wetgevingsroes’
15 dec 2025
Volgens jurist Manorma Soekhnandan is er plotseling een wetgevingsroes ontstaan. Men is ineens gefocused op het Openbaar Ministerie en het Hof van Justitie, doelende op de initiatiefwetten bij het parlement, met betrekking tot de rechterlijke macht.
De jurist vindt dat er niet goed gecommuniceerd is over deze plannen. Er moeten volgens haar nationale consultaties worden gehouden met alle stakeholders.
Bij het parlement liggen voorstellen over het terugbrengen van de leeftijd voor de procureur-generaal of een instelling van een College van Procureurs-Generaal. Zij trekt in twijfel wat de redenen zouden zijn voor de initiatieven.
https://surinamenieuwscentrale.com/soekhnandan-verbaast-zich-over-wetgevingsroes
PG praat vandaag met hofpresident over ontwerpwetten DNA – ABC
PG praat vandaag met hofpresident over ontwerpwetten DNA
Het Openbaar Ministerie (OM), heeft kritiek op het proces van wetsvoorstellen van het parlement waar het OM niet bij betrokken is. Procureur-Generaal Garcia Paragsing, zegt dat het OM officieel niet is geconsulteerd.
Zij vindt het ongehoord dat er ontwerpwetten zijn die te maken hebben met het ingrijpende hervormingen bij het OM, en dat zij niet gekend zijn. De PG zegt niet eens te zijn met de wetsvoorstellen.
Vandaag heeft de PG een gesprek met hofpresident, Iwan Rasoelbaks.
De rechtsstaat hervorm je niet zonder het Openbaar Ministerie
In een democratische rechtsstaat is het Openbaar Ministerie (OM) geen uitvoeringsdienst die naar believen kan worden hervormd, maar een constitutioneel ankerpunt van de strafrechtspleging.
Juist daarom is de verontwaardiging van procureur-generaal Garcia Paragsingh over de recente initiatiefwetten niet alleen begrijpelijk, maar ook fundamenteel terecht.
Wanneer wetsvoorstellen die direct ingrijpen in de kern van het vervolgingsapparaat worden ingediend zonder voorafgaand overleg, raakt dat niet slechts een instituut, maar het evenwicht van de rechtsstaat zelf.
Wetgeving zonder dialoog ondermijnt instituties
Dat het OM via de media moest vernemen dat er wetten zijn ingediend die zijn functioneren rechtstreeks raken, is meer dan een communicatieve misser. Het wijst op een bestuurscultuur waarin macht prevaleert boven zorgvuldigheid.
In een volwassen democratie is consultatie geen gunst, maar een vereiste. Zeker wanneer het gaat om voorstellen zoals de instelling van een College van procureurs-generaal, dat diep ingrijpt in de hiërarchie, onafhankelijkheid en verantwoordelijkheidsstructuur van het OM.
Wetgeving die zonder dialoog wordt opgelegd, draagt het risico in zich van willekeur, politieke motieven en institutionele schade.
Het OM is niet de oorzaak van trage rechtspraak
Een kernpunt in de reactie van de pg verdient nadrukkelijke ondersteuning: het Openbaar Ministerie is niet verantwoordelijk voor de duur van strafzaken zodra deze ter zitting zijn uitgeroepen.
Het OM is dominus litis tot aan de zitting, daarna ligt de regie bij de rechterlijke macht. Dat is geen mening, maar een vaststaand beginsel van strafprocesrecht. Het framen van het OM als structurele oorzaak van vertragingen is juridisch onjuist en bestuurlijk gemakzuchtig.
Wie werkelijk knelpunten wil oplossen, moet durven kijken naar derechterlijke capaciteit, procesplanning,
ondersteuning van het Hof en de totale keten van strafrechtspleging.
Zonder die analyse is structurele hervorming niets meer dan symboolpolitiek.
Institutionele versterking vraagt inhoud, geen machtsspel
De vraag of Suriname – met zijn bevolkingsomvang en institutionele schaal – een College van procureurs-generaal nodig heeft, is legitiem.
Maar die vraag moet worden beantwoord op basis van feiten, studies en vergelijking met andere rechtsstelsels, niet op basis van politieke aannames.
Het OM heeft terecht aangegeven dat onduidelijk is welk probleem hiermee precies wordt opgelost. Hervormen zonder probleemdefinitie is bestuurlijk roekeloos.
Institutionele versterking vereist inhoudelijke argumenten, geen machtsverschuivingen.
Gelijke maatstaven zijn essentieel voor legitimiteit
Ook de discussie over de pensioenleeftijd raakt aan rechtsstatelijke gelijkheid. Wanneer voor de president en leden van het Hof van Justitie een pensioenleeftijd van 70 jaar geldt, is het volstrekt redelijk dat het OM vraagt waarom voor de procureur-generaal – eveneens verbonden aan het Hof – andere maatstaven zouden gelden.
Ongelijke behandeling zonder overtuigende rechtvaardiging ondermijnt de legitimiteit van wetgeving en voedt wantrouwen.
Het OM beschermen is de rechtsstaat beschermen
De kern van deze kwestie overstijgt personen en posities. Het gaat om de vraag welk type rechtsstaat Suriname wil zijn.
Een rechtsstaat waarin:
instituties worden betrokken,
checks and balances worden gerespecteerd,
en hervormingen plaatsvinden mét de professionals die het systeem dragen,
of een rechtsstaat waarin besluiten worden opgelegd, kritiek wordt genegeerd en instituties worden verrast via persconferenties.
Het Openbaar Ministerie verdient bescherming tegen bestuurlijke overhaastheid en politieke framing. Niet omdat het boven kritiek staat, maar omdat een onafhankelijke vervolgingsautoriteit een van de laatste verdedigingslinies is tegen willekeur.
Wie de rechtsstaat serieus neemt, neemt het OM serieus.
Omdat ze een koelie is, koet ke koet moet de PG weg, monsterverbond gevormd tegen een groep: Manorma Soekhnandan
BY REDACTIE CHRONOS DECEMBER 16, 2025
Ambassadeur en jurist Manorma Soekhnandan sprak zich bij Radio ABC verontrustend uit over de haast waarmee de regering de rechterlijke macht wil veranderen en de procureur-generaal (PG) wil vervangen. Volgens haar komt het over alsof men de huidige procureur-generaal “niet mag”. Zij verwoordde hoe dit volgens haar overkomt: “Misschien omdat ze een ‘koelie’ Hindoestaan is, misschien omdat ze een vrouw is, misschien omdat ze kort is en zachtmoedig is, ze is heel timide. Misschien wil men een robuuste, een niet-Hindoestaan.”
Zij benadrukte dat zij hiermee niet speculeert, maar beschrijft “hoe zaken overkomen”. In dat kader verwees zij ook naar haar eerdere waarschuwingen, tijdens en na de verkiezingen, over het zogenoemde “monsterverbond”, dat volgens haar wordt gezien als gericht “tegen een groep”. “Koet ke koet moet de PG weg,” zo vatte zij dat sentiment samen, waarbij volgens haar tot nu toe niet duidelijk is gemaakt welk nieuw beleidsinzicht hiermee wordt nagestreefd.
Verder stelde Soekhnandan dat het argument dat zaken te lang duren onvoldoende is onderbouwd. Zij wees erop dat er een Wetboek van Strafrecht en een Wetboek van Strafvordering bestaat waarin termijnen zijn vastgelegd. Volgens haar kan het daarom ook zo overkomen dat “iemand in zijn kern is geraakt en die PG moet weg”, of dat men het rechtsinstituut wil verzwakken “zodat men kan doen en laten wat men wil.”
Ze zei ook dat Suriname niet bestaat uit ezels en ezelinnen, waarmee zij bedoelde dat de ontwikkelingen duidelijk zichtbaar zijn en dat er openheid en betrokkenheid vereist is.
Ze vroeg zich ook af waarvoor er meerdere PG’s nodig zouden zijn in een klein land als Suriname, met slechts circa 626.000 inwoners. In andere landen, zoals Nederland en België, waar miljoenen mensen wonen, bestaan wel colleges van procureurs-generaal. Maar zelfs daar blijkt uit de verslagen van deze colleges dat rechtszaken nog steeds langdurig blijven liggen. Volgens Soekhnandan ligt de kern van het probleem eerder bij het tekort aan rechters; er zouden meer rechters benoemd moeten worden. Dat rechtszaken lang duren, is volgens haar niet de schuld van de PG: de procureur-generaal stuurt de dossiers door naar de rechter, waarna het Hof van Justitie de verdere afhandeling van de rechtszaken verzorgt.
Volgens haar zijn voor zulke wetten nationale consultaties vereist, en moeten stakeholders erbij betrokken worden, voordat de wet voor behandeling naar de DNA gaat.
Wie de PG ‘buiten’ de rechterlijke macht zet, zaagt aan de rechtsstaat
Als kritische burger vind ik de stelling van Eugène van der San — dat de procureur-generaal (PG) “niet behoort tot de rechterlijke macht” en dat de grondwetgever dit in 1975 en 1987 “ten onrechte” zo heeft vastgelegd — niet alleen onjuist, maar ook staatsrechtelijk slordig.
Laten we beginnen bij de harde tekst. De Grondwet van 1987 bepaalt expliciet dat de Rechterlijke Macht wordt gevormd door óók de Procureur-Generaal bij het Hof van Justitie en de overige leden van het Openbaar Ministerie.
De Grondwet laat hierover geen ruimte voor interpretatie
Dat is geen interpretatiekwestie, maar constitutionele definitie. Wie daarover “dwaling” roept, moet óf aantonen dat de tekst anders luidt (doet hij niet), óf eerlijk zeggen: “ik wil de Grondwet wijzigen.”
Dat is een legitiem politiek-juridisch standpunt, maar iets anders dan doen alsof het huidige recht eigenlijk iets anders “bedoelt”.
De grondwet maakt bovendien zélf het onderscheid dat Van der San voortdurend wegpoetst: artikel 133 lid 3 reserveert de “Rechterlijke Macht met rechtspraak belast” voor de President, Vice-President en (plaatsvervangende) leden van het Hof van Justitie — en daar hoort de PG dus juist níet bij.
Met andere woorden: de PG is wél onderdeel van de rechterlijke macht in institutionele zin, maar niet van de rechtsprekende macht. Dat is precies hoe veel civielrechtelijke stelsels de magistratuur ordenen: vervolging en berechting zijn gescheiden functies, zonder dat men het OM uit het rechterlijk domein “wegdefinieert”.
Historische bronnen bevestigen de plaats van de PG
Ook historisch snijdt zijn “bron”-argument weinig hout. In de Staatsregeling 1955 staat het OM en de PG in hetzelfde hoofdstukonderdeel over de samenstelling van de rechterlijke macht, mét eigen constitutionele taakomschrijving.
En de Grondwet van 1975 behandelde de PG consequent in één adem met de rechtspraak-belaste leden, inclusief levensbenoeming.
Ten slotte: de persoonlijke verdachtmakingen (“onevenwichtige persoon”, “opportunist”) zijn geen staatsrechtelijk argument maar retorische rookgordijnen. Als men zorgen heeft over onafhankelijkheid, benoemingsprocedures of checks and balances, voer dan dát debat — precies, juridisch en zonder moddergooien.
Debat over onafhankelijkheid OM laait op na uitspraken ambassadeur Soeknandan
Ambassadeur Manorma Soeknandan heeft hedenochtend in het radioprogramma ABC Actueel ernstige beschuldigingen geuit aan het adres van leden van De Nationale Assemblee (DNA).
In haar verklaring stelde zij dat er bewust pogingen zouden worden ondernomen om de huidige procureur-generaal bij het Openbaar Ministerie (OM) te verwijderen.
Tijdens het radioprogramma sprak Soeknandan de woorden: “Ze willen die koelievrouw bij O.M. weghalen”, waarmee zij doelde op wat zij omschreef als een Hindostaanse procureur-generaal. Volgens haar zouden bepaalde DNA-leden doelbewust aansturen op haar vertrek.
Initiatiefwetten centraal in kritiek
Soeknandan verwees in haar betoog naar initiatiefwetten die recent door DNA-leden zijn ingediend. Onder deze voorstellen bevindt zich ook een initiatief tot ingrijpende wijzigingen binnen het Openbaar Ministerie. Volgens haar roepen deze wetsvoorstellen vragen op over de intenties achter de voorgestelde hervormingen.
Met haar uitspraken uitte Soeknandan haar zorgen over de onafhankelijkheid van het Openbaar Ministerie en de mogelijke politieke beïnvloeding van het functioneren van deze belangrijke rechtsstatelijke instelling.
De uitlatingen hebben inmiddels geleid tot discussie en reacties in de samenleving en op sociale media. Verwacht wordt dat de kwestie verdere aandacht zal krijgen binnen het politieke en juridische debat.