HET AFZETTINGSPROCES (IMPEACHMENT)

Herziening Grondwet

12 Sep, 2020,  22:37

foto
 Carlo Jadnanansing 

In SJB 2020 nr. 1 is door mr.dr. Hugo Fernandes Mendes (de auteur of HFM) een artikel geschreven: Herziening Grondwet 1987: een nieuwe constitutionele agenda 2020. Met dit artikel wil HFM een concrete wijzigingsagenda presenteren met nadruk op regeringsvorm en kiesstelsel.  
 
Ontwikkeling Surinaams constitutioneel bestel
HFM schetst onze staatkundige ontwikkeling vanaf de tweede helft van de jaren 40. De traditionele kernpartijen zijn vanouds langs etnische lijnen georganiseerd. 
1948 => introductie algemeen kiesrecht; 
1949 => eerste verkiezingen en totstandkoming Interimregeling, die een tot heden geldende basisbepaling voor het Surinaamse constitutioneel bestel introduceerde: de ministers zijn verantwoording verschuldigd aan het parlement. Deze vertrouwensregel is volgens HFM de kern van het parlementaire regeerstelsel. 
 
Ik teken hierbij aan dat in de G.W. van 1987 vermeldt dat de president verantwoording verschuldigd is aan DNA, terwijl de ministers verantwoording verschuldigd zijn aan de president. In de praktijk is het echter zo dat de ministers persoonlijk in DNA verschijnen om verantwoording af te leggen. De constitutionele praktijk is dus gebaseerd op de door HFM genoemde vertrouwensregel, maar de tekst van onze G.W. is daarmee niet in overeenstemming. 
 
Suriname werd in 1975 onafhankelijk, maar over de grondslagen van ons staatkundig bestel is in DNA nauwelijks gesproken. HFM typeert de periode tussen 1976 en 1980 als één van politieke instabiliteit en een falend parlement. 
In 1987 kwam na een grondwetloze periode van 7 jaar de thans geldende G.W. tot stand. Deze werd via een referendum voorgelegd aan de kiezers zonder MvT en ook zonder debat.  
 
Controverse regeerstelsel
Er bestaat een controverse welk regeerstelsel besloten ligt in de G.W. Met J.Adhin is HFM van mening dat de G.W. van 1987 een parlementair stelsel omvat. Hij wijst erop dat cruciaal voor de gelding van een presidentieel stelsel is, dat de President rechtstreeks gekozen is. 
Bij een presidentieel stelsel kan in beginsel de President niet worden afgezet door het parlement, behoudens een iimpeachment procedure. 
De president wordt niet door de kiezer gekozen, maar door DNA met een gekwalificeerde meerderheid, indien deze ontbreekt, door de Verenigde Volksvergadering. Hij is ondergeschikt aan DNA. 
 
Kiesstelsel 
Bij de G.W. van 1987 werd een nieuw kiesstelsel geïntroduceerd. Het aantal leden van DNA steeg van 39 naar 51. Zij worden elke 5 jaar volgens een stelsel van evenredige vertegenwoordiging gekozen. 
Er zijn ongeveer 350.000 kiezers verdeeld over 10 kiesdistricten. Paramaribo heeft als grootste district 17 zetels en Coronie als kleinste 2. Het gemiddelde opkomstpercentage is 70%. Kenmerkend voor het EV-stelsel is dat het in beginsel een zo evenredig mogelijk resultaat beoogt te geven van de verhouding tussen de kiezers en zetels. HFM merkt op dat het EV-stelsel zoals wij het in Suriname kennen, een wonderlijke uitkomst heeft. Het leidt niet tot een evenredige afspiegeling in het parlement van de volkswil. 
 
In Paramaribo en Wanica wonen 68.1% van de stemgerechtigden. Het zetelaantal voor deze grootste districten is evenwel 24. Dit is 47% en niet 68 % van het aantal zetels. In de overige acht districten wonen 31.9% der kiezers. Deze districten maken aanspraak op 27 zetels. Dit betekent dat een minderheid van in de buitendistricten wonende kiezers een meerderheid heeft in DNA. Dit leidt volgens HFM tot een ernstige vervorming van de volkswil. 
Hij wijst erop dat kiesstelsels altijd vervormen, maar bij ons is zulks disproportioneel. Zijn conclusie is dat er sprake is van verregaande onderwaardering, benadeling en miskenning van kiezers uit Paramaribo en Wanica. 
 
Wijzigingsagenda 2020-2022 
De grondwetgever moet de gemaakte keus voor een regeerstelsel helder formuleren en een MvT vaststellen. 
Welk regeerstelsel is voldoende funderend en toekomstbestendig? 
Moet er al dan niet een nieuw regeerstelsel komen? 
 
HFM stelt voor om 3 criteria te hanteren: 
evenredigheid, regionale afspiegeling en bestuurskracht. 
 
In de G.W. van 1987 is er geen maximale benoemingstermijn voor de President. HFM suggereert dat dit wellicht op een omissie berust, daar de G.W. van 1975 wel een maximum van 2 termijnen van 5 jaar had gesteld. 
 
HFM is verbaasd dat zonder discussie of toelichting het recht op tussentijdse ontbinding verdwenen is uit de G.W. Hij beveelt aan het recht van ontbinding wederom in te voeren. 
 
HFM concludeert dat de voorgestelde agenda beoogt een bijdrage te leveren aan een wijziging van de G.W. die essentieel is voor een goede staatkundige en economische ontwikkeling. Hierbij ligt de prioriteit in het bijzonder op regeerstelsel, kiesstelsel, maximering benoemingstermijn President en voorhanden hebben van een door het parlement vastgestelde MvT. 
 
Aanbeveling aan de regering (CJ)
Onze constitutionele geschiedenis heeft geleerd dat opeenvolgende regeringen commissies benoemd hebben om onze G.W. en kiesstelsel te herzien. Veelal is met het werk van de commissies niets gedaan. 
Het verdient aanbeveling dat de huidige regering, bij voorkeur vóór het einde van het jaar, een commissie benoemt tot herziening van onze G.W. en kiesstelsel met de opdracht binnen één jaar rapport uit te brengen. 
 
Carlo Jadnanansing 
 
 

            06 Jan, 2020, 10:44

  Op donderdag 5 december 2019 heeft de voorzitter van het parlement van Amerika een procedure gestart voor het afzetten van de Amerikaanse president. Ze zei: “The president’s actions have seriously violated the Constitution, he leaves us no choice but to act.” Dus de president heeft volgens Nancy Pelosi de constitutie zodanig vertrapt dat zij gedwongen was om te reageren. Een president in Amerika mag namelijk zijn macht niet misbruiken voor politiek of persoonlijk gewin.
 
De reden voor deze “impeachment inquiry” is het feit dat de Amerikaanse president zijn macht zou hebben misbruikt toen hij militaire steun aan Oekraïne achterhield in ruil voor een onderzoek naar corruptie van zijn mogelijk politieke tegenstander in de verkiezingen van 2020, Joe Biden. Volgens Pelosi ging dit ten koste van de Amerikaanse nationale veiligheidsbelangen (Dzhanova, 2019). Deskundigen zijn bang dat deze afzettingsprocedure geen kans van slagen heeft. Dit komt omdat de republikeinen de macht hebben in de Senaat. Amerika kent geen DNA maar Huis van Afgevaardigden. Zij stellen een aanklacht op en de Senaat neemt een uiteindelijke beslissing.
 
Suriname
De Surinaamse grondwet schrijft voor dat wie het ambt van president wil beoefenen, geen handelingen moet hebben verricht strijdig met de Grondwet (Artikel 92). Dit betekent dat het vonnis van de Krijgsraad op 29 november 2019 enorme gevolgen zou moeten hebben voor de president.
 
De grondwet schrijft verder voor dat De Nationale Assemblee (DNA) het hoogste orgaan is van de staat (Artikel 55). Dus hoger dan de functie van president. Dit is niet vreemd, omdat DNA rechtstreeks wordt gekozen door het volk. In Amerika wordt de president verdacht van machtsmisbruik en daarom is er een afzettingsprocedure opgestart. In Suriname is er een veroordeling. Volgens het vonnis van de Krijgsraad is er sprake van overtuigend bewijs voor het medeplegen van moord (Vonnis in het 8 decemberproces, 2019). In Amerika was een verdachtmaking voldoende om Nancy Pelosi in actie te laten komen. In Suriname is zelfs een veroordeling niet voldoende om de voorzitter van het parlement in actie te laten komen.
 
Ik heb vele mensen gehoord die een beroep deden op de president om af te treden. Het is net alsof men president Trump zou vragen of hij zijn macht heeft misbruikt. Natuurlijk zegt hij dat hij zijn macht niet heeft misbruikt. Dit is een kwestie van de balans tussen de drie machten binnen de democratie. De uitvoerende macht, wetgevende macht en de rechtelijke macht. De wetgevende macht heeft als taak om de uitvoerende macht te allen tijde te controleren. Controleren op beleid en op het naleven van de Grondwet. Zodra de Grondwet wordt vertrapt, dient de wetgevende macht in te grijpen zoals Nancy Pelosi dat deed. De wetgevende macht heeft daar genoeg tools voor. Zoals eerder al benoemd, is zij het hoogste orgaan binnen de staat. Artikel 74 lid a zegt dat DNA het besluit kan nemen tot het tussentijds doen aftreden van de president en de vicepresident. De verstoring in dit proces heeft volgens mij te maken met politieke belangen. Zes en twintig van de een en vijftig zetels in De Nationale Assemblee zijn in handen van de partij van de president. De voorzitter en vice-voorzitter komen uit dezelfde politieke organisatie. Deze politieke realiteit geeft een andere kijk op de balansverhouding uitvoerende macht en wetgevende macht ondanks de ernstige schending van de Grondwet. Deze houding van De Nationale Assemblee zorgt ervoor dat het vertrouwen in de democratie in Suriname gaat wankelen.
 

Politie, M. v. (1995). Fundamentele Surinaamse Wetgeving. Paramaribo: Ministerie van Justitie en Politie.

Vonnis in het 8 december proces , KRG-2019-46 (Krijgsraad November 29, 2019).

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *