Al in 2013 stuurde toenmalig president Desi Bouterse een uitgebreid overzicht van goudconcessies in de strategische mijnbouwzones rond Rosebel (IamGold) en Newmont (Surgold) naar De Nationale Assemblée.
In het Boven-Surinamegebied blijken in de periode 2015–2020, tijdens de tweede regering-Bouterse, niet één maar twaalf goudconcessies te zijn uitgegeven. Dat blijkt uit stukken van de Geologisch Mijnbouwkundige Dienst (GMD), waarin concessies in kaart zijn gebracht die in deze jaren zijn verleend aan verschillende belanghebbenden. Daarmee wordt een nieuw licht geworpen op de manier waarop in een ecologisch en cultureel uiterst kwetsbaar gebied mijnbouwrechten zijn verdeeld.
De kwestie kwam deze week scherp in beeld nadat vertegenwoordigers uit het Boven-Surinamegebied, met name uit het dorp Guyaba, aan de bel trokken bij De Nationale Assemblee en het Kabinet van de President meldt SR Herald. Zij maken zich ernstige zorgen over de plannen van een ondernemer die goud wil winnen in het gebied achter hun dorp. Voor bewoners is de vrees duidelijk: als de concessies daadwerkelijk worden benut, dreigen natuur, leefgebied en traditionele bestaanswijzen verder onder druk te komen staan.
Uit de GMD-documenten blijkt echter dat de betreffende concessie circa twintig kilometer achter Guyaba ligt en formeel binnen het Boven-Saramaccagebied valt, waar al langer goudwinning plaatsvindt. De administratieve grens doet voor de lokale bevolking echter weinig af aan de realiteit: het gaat om één samenhangend bos- en leefgebied, waarin eerdere regeringen op grote schaal concessies hebben uitgezet zonder dat de bewoners daar aantoonbaar zeggenschap in hadden.
Opvallend is dat verschillende concessiehouders inmiddels verlenging van hun rechten hebben aangevraagd bij het ministerie van Natuurlijke Hulpbronnen (NH). Minister David Abiamofo heeft volgens bronnen een reeks van deze verlengingsverzoeken in het Boven-Surinamegebied aangehouden, omdat hij het niet eens zou zijn met verdere mijnbouw in wat geldt als een van de weinige nog grotendeels ongerepte natuurgebieden van Suriname. Alleen de concessie achter Guyaba, in het Boven-Saramaccagebied, is door hem voor verlenging goedgekeurd, juist omdat daar al langer goudwinning plaatsvindt.
De huidige ophef legt een pijnlijke continuïteit bloot. Al in 2013 stuurde toenmalig president Desi Bouterse een uitgebreid overzicht van goudconcessies in de strategische mijnbouwzones rond Rosebel (IamGold) en Newmont (Surgold) naar De Nationale Assemblée. In die bundel stonden tientallen concessies netjes opgesomd: namen van houders, soorten rechten, oppervlakten en exacte ligging langs rivieren, kreken, gebergten en wegen. De informatie was afkomstig van dezelfde GMD en liet al tien jaar geleden zien hoe fijnmazig Suriname in goudblokken was opgedeeld door de NDP-regering.
Juist daarom roept de ontdekking van twaalf concessies in Boven-Suriname tussen 2015 en 2020 kritische vragen op. De staat beschikte aantoonbaar over gedetailleerde kaarten en lijsten, het parlement was in 2013 formeel geïnformeerd over de verdeling van goudrechten in gevoelige gebieden, en toch zijn in de jaren daarna in een relatief ongerept gebied nieuwe concessies verleend. Voor bewoners in dorpen als Guyaba voelt het alsof beslissingen over hun leefomgeving ver weg, op papier, zijn genomen – terwijl de gevolgen nu pas tastbaar worden.
Minister Abiamofo heeft aangekondigd de samenleving nader toe te lichten wat er precies is gebeurd en waarom hij sommige verlengingen tegenhoudt en andere wel laat doorgaan. Maar één conclusie dringt zich nu al op: de discussie over goudconcessies in Boven-Suriname gaat niet alleen over één ondernemer of één blok achter Guyaba, maar over een jarenlange praktijk van uitgifte, waarbij natuur, lokale gemeenschappen en transparantie stelselmatig op achterstand zijn gezet. Zolang die politieke erfenis niet eerlijk wordt benoemd én herzien, blijven nieuwe beloften over zorgvuldig mijnbouwbeleid vooral klinken als een echo uit het Bouterse-tijdperk.