Máxima’s sari in Suriname zorgt voor ongemak: ‘Niet goed doordacht eerbetoon aan de cultuur’

Het was zonder twijfel de opvallendste outfit tijdens het staatsbezoek aan Suriname: de Indiase jurk van Máxima. Sommigen vonden haar outfit prachtig, maar anderen werden er ongemakkelijk van. Want: is het wel oké dat een royal zich een kledingstuk uit een andere cultuur aanmeet? Of is dat ‘culturele toe-eigening’? „Als je een eerbetoon aan een bepaalde bevolkingsgroep wilt brengen, vraag dan ook een ontwerper uit die bevolkingsgroep.’’

Eefje Oomen

6 december 2025

Alle camera’s waren eerder deze week in het Theater Thalia in Paramaribo op Máxima gericht. De koningin schreed binnen in een spectaculaire licht- en donkergroene avondjurk die aan een Indiase sari deed denken. Die ‘sari’ werd in dit geval door de beroemde Nederlandse ontwerper Jan Taminiau gemaakt, en wel uit een Indiase stof die Máxima ooit eerder meenam van een staatsbezoek aan India. Dat Máxima deze bijzondere jurk in Paramaribo droeg, is volgens modejournalist Josine Droogendijk niet zo verwonderlijk; het is een ‘eerbetoon’ aan de Surinaamse Hindoestaanse bevolking met wortels in India. Maar of het een gepást eerbetoon was, daarover verschillen de meningen.

‘Jurk Máxima is problematisch’

Modejournalist en publicist/auteur Janice Deul, expert op het gebied van culturele toe-eigening, vindt het gebaar ‘niet helemaal goed doordacht’. „En dat verbaast mij, omdat de koningin volgens mij altijd zeer goed over haar kleding nadenkt. Ik vraag me dan ook af of ze genoeg mensen in haar omgeving heeft om haar keuzes te bespreken. Dan bedoel ik ook: mensen met diverse achtergronden.’’ Volgens Deul is Máxima’s outfit in Suriname op twee fronten problematisch. „Als je een eerbetoon aan een bevolkingsgroep of land wilt brengen, dan is het logisch om iemand uit de betreffende bevolkingsgroep te vragen, die ook goed te betalen, en exposure te geven. Dan geef je credits aan een ontwerper uit een gemarginaliseerde cultuur.

**Koningin Máxima met de ‘sari’: „De jurk is niet geplooid of gewikkeld als een originele sari.’’** © NLBeeld

‘Andere ontwerper was beter geweest’

Wat volgens Deul altijd problematisch is: wanneer een veelal westerse ontwerper van naam en faam alle eer krijgt voor een creatie die is ‘geïnspireerd’ op een traditioneel ontwerp uit een andere cultuur. „Zo’n lokale ontwerper blijft dan anoniem en wat hij of zij maakt, wordt niet als kunst of mode gezien. Terwijl het opeens wel high fashion is als het label van een westerse designer eraan hangt.”

Heeft Deul een punt of is er weinig aan de hand? Iemand als textiel- en mode-expert Jan ter Heide (van het blog Textielliefde) oordeelt ook dat Máxima’s gebaar beter uit de verf was gekomen met een Hindoestaanse ontwerper. „Ik denk dat dit eerbetoon dan beter geslaagd was.’’

Er is eerder nooit een wanklank over Máxima’s sari geweest Josine Droogendijk,Modejournalist

Toch stoort Ter Heide zich er minder aan. „Ik kan mij voorstellen dat je dit als culturele toe-eigening ziet als je dit als sari ziet. Maar Taminiau heeft van de Indiase stof een ‘gewone’ avondjurk met een rits gemaakt: het is niet geplooid of gewikkeld als een originele sari.’’

Ook Deul benadrukt op haar beurt overigens dat we dit geen sari kunnen noemen. „De modepers moet dit woord in dit geval niet gebruiken.’’

Modejournalist Josine Droogendijk, die al jaren het populaire blog Modekoningin Máxima schrijft, is verbaasd over de kritiek. „Er is hier nooit een wanklank over geweest. Ook niet in India, waar Máxima eerder zo’n jurk droeg. Sterker nog: er was in de pers één en al lof voor het feit dat de koningin op deze manier respect toonde aan het land waar ze op bezoek was.’’

**Koningin Máxima en koning Willem Alexander in Theater Thalia: als blijk van waardering voor de Surinaamse gastvrijheid bood het koningspaar hier afgelopen week een concert aan.** © NLBeeld

‘Stoffenontwerper krijgt nooit credits’

Volgens Droogendijk zou het voor Máxima ook helemaal niet zo makkelijk zijn om er een Hindoestaanse ontwerper bij te betrekken. „Het is niet voor niets dat ze uit een kleine kring ontwerpers kiest. Dat heeft alles te maken met privacy. Ontwerpers komen bijvoorbeeld op het paleis om een doorpas te doen.’’

En dat de maker van de stof geen credits krijgt, is volgens haar niets nieuws. „Dit is het lot van de stoffenmaker. Die blijft bijna altijd anoniem. Dat is ook zo als het Italiaanse modehuis Valentino de stof voor een jurk voor Beatrix levert.’’

Droogendijk is ook verrast dat het woord ‘sari’ niet goed valt. Ze wijst erop dat Maxima’s roze Indiase jurk nota bene op de expositie ’Sari/Statement, Fashion from India’ in het Wereldmuseum Amsterdam te zien was.

Royals doen aan ‘flag dressing’

Droogendijk benadrukt dat vele andere royals aan ‘flag dressing’ doen; met hun kleren verwijzen naar het land dat ze bezoeken. „En dan zal er linksom of rechtsom altijd wel iemand beledigd zijn. Maar ik vind dit persoonlijk een heel mooie manier om respect te betuigen aan een bepaalde cultuur. Om mensen te laten zien: zij hebben zich in onze cultuur verdiept.’’

Bij een bezoek aan het Humanitarian Service Point voor vluchtelingen uit Oekraïne in 2022 deed Máxima op een bijna letterlijke manier aan ‘flag dressing’: ze droeg de Oekraïense kleuren geel en blauw. © Brunopress

Sterren en culturele toe-eigening

Volgens Deul is ‘culturele toe-eigening’ in Nederland nog altijd een moeizaam onderwerp. ,,Maar de essentie voor mij is dat je, als je een eerbetoon aan een andere cultuur wilt brengen, je in gesprek gaat met insiders en op voet van gelijkwaardigheid samenwerkt met ontwerpers uit die cultuur.’’

In Engeland en Amerika is ‘cultural appropiation’ al veel vaker onderwerp van discussie. Popster Justin Bieber kreeg dat verwijt toen hij cornrows droeg; de afro-vlechtjes met een diepe betekenis en lange geschiedenis. En zangeres Adele lag onder vuur toen zij voor een Caribisch festival traditionele Bantu-knotjes droeg.

Wat veel Nederlanders nog zal heugen: dat de Nederlandse Joan Franka internationaal felle kritiek kreeg, omdat zij tijdens haar Eurovisie-optreden in 2012 een indianentooi droeg.